Prostat kanserinde egzersiz reçetesi: STAMINA çalışması umut veriyor

İngiltere’de 700 prostat kanseri hastasıyla yürütülen STAMINA çalışması, hormon tedavisi gören erkeklerde 12 ay süren denetimli egzersiz ve beslenme programının yaşam kalitesini anlamlı biçimde artırdığını gösterdi. Lancet Oncology dergisinde yayımlanan araştırmada programa katılan hastalarda kansere özgü yaşam kalitesi puanları yükselirken yorgunluk da geriledi; egzersiz, hekim reçetesiyle standart bakımın parçası olabilecek düzeyde kanıtlandı.

STAMINA çalışmasında egzersiz ne sağladı?

Araştırmada, İngiltere’nin 15 NHS sağlık bölgesinde androjen deprivation therapy yani androjen yoksunlaştırma tedavisi (ADT, erkeklik hormonunun baskılanması) gören hastalar iki gruba ayrıldı. Bir grup 12 ay boyunca haftada iki kez klinik egzersiz uzmanı eşliğinde direnç ve aerobik antrenman yaparken diyet danışmanlığı ve davranış desteği de aldı; diğer grup optimize edilmiş standart bakım izledi. Sonuçta egzersiz grubunda yaşam kalitesi ölçeği (FACT-P) ortalama 4,5 puan, yorgunluk ölçeği (FACIT-F) ise 1,9 puan daha iyi çıktı. Programla ilişkili yalnızca üç ciddi yan etki görüldü ve hepsi tamamen düzeldi.

“STAMINA yaşam tarzı müdahalesi en iyi uygulama kılavuzlarını karşılıyor, NHS merkezlerinde uygulanabilir ve klinisyenlere, ADT’nin olumsuz etkilerini azaltmak üzere denetimli egzersiz ve beslenme danışmanlığını tanımlama ve reçeteleme konusunda net bir dayanak sunuyor.”

Değerlendirme, Sheffield Hallam Üniversitesi ve Sheffield Teaching Hospitals öncülüğündeki çalışma ekibinin makalesindeki sonuç bölümünden. Araştırma, dünyada prostat kanseri ve egzersiz alanındaki en büyük randomize çalışma olma özelliğini taşıyor.

Hormon tedavisinin yan etkileri neler?

ADT, ileri evre prostat kanserinin temel tedavilerinden biridir ve yıllarca sürebilir. Ancak testosteronun baskılanması halsizlik, sıcak basmaları, kas kütlesi kaybı, kemik erimesi ile şeker hastalığı ve kalp-damar hastalığı riskinde artış gibi yan etkilere yol açar. İngiltere’nin NICE kılavuzu ADT gören hastalara denetimli egzersizi önermesine rağmen bu hizmet NHS içinde neredeyse hiç sunulmuyordu.

Sık Sorulan Sorular

Egzersiz prostat kanserini tedavi eder mi? Hayır; program tümörü küçültmüyor, hormon tedavisinin yan etkilerini azaltıp yaşam kalitesini yükseltiyor.

Hangi egzersiz öneriliyor? Haftada iki kez, uzman gözetiminde direnç antrenmanı ile 30-45 dakikalık aerobik egzersizin birleşimi.

Çalışma Türkiye’de geçerli mi? Sonuçlar İngiltere NHS sisteminde alındı; ancak bilimsel ilke ülkeden bağımsız ve hormonal tedavi gören hastalarla hekim kontrolünde uygulanabilir.

Sonuç

Bilimsel literatüre geçen bu randomize deneme, egzersizin prostat kanseri bakımında destekleyici tedavi olarak reçete edilebilmesinin önünü açıyor. Sıradaki adım, modelin diğer kanser türlerine ve sağlık sistemlerine uyarlanması.