Prostat kanseri riskini kan testiyle 10 yıl önce görmek mümkün mü?

Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, kan tahlilindeki protein düzeylerinin prostat kanseri riskini tanıdan 10 yıldan fazla süre önce gösterebileceğini ortaya koydu. European Urology dergisinde yayımlanan ve American Society of Human Genetics (ASHG, Amerikan İnsan Genetiği Derneği) toplantısında sunulan çalışma, 6 binin üzerinde kan proteinini inceleyerek hastalığın en saldırgan formlarını önceden belirlemek için yeni biyolojik ipuçları sağladı.

Prostat kanseri riskini kan testiyle önceden görmek mümkün mü?

Araştırmacılar, European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC, Avrupa Kanser ve Beslenme İleriye Dönük Araştırması) kohortundan 982 prostat kanseri hastası ile 1.573 sağlıklı erkeğin kan örneklerini analiz etti. Katılımcılar yaklaşık 16 yıl boyunca izlendi ve örneklerde 6 binden fazla protein ölçülerek tanıdan önceki düzeyleri karşılaştırıldı.

Sonuçlara göre 12 protein, kan alındıktan 15 yıldan fazla süre sonra tanı konan prostat kanseriyle ilişkiliydi. Bu proteinlerden GZMK, anormal hücreleri tanıyıp yok eden bağışıklık hücreleri tarafından üretiliyor; bağışıklık sisteminin kanser oluşmadan çok önce devrede olduğuna işaret ediyor. ANKRD1 adlı protein ise yayılmış veya ölümcül seyreden agresif prostat kanseriyle tutarlı biçimde ilişkilendirildi.

“Kan örneklerinde binlerce proteini ölçerek, ileride agresif prostat kanseri geliştiren erkeklerin diğerlerinden nasıl farklılaştığını araştırmaya başlayabiliyoruz. Nihayetinde bunun, agresif prostat kanserinin biyolojisini anlamamıza ve gelecekte risk değerlendirmesini iyileştirecek belirteçler bulmamıza yardımcı olmasını umuyoruz.”

Prostat Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Prostat kanseri, dünya çapında erkeklerde en sık tanı konan kanser türüdür. Birçoğu yavaş büyür ve zarar vermezken, bir kısmı agresif seyreder ve hayatı tehdit eder. Erken tanıda kullanılan PSA (prostat spesifik antijen) testi her zaman güvenilir sonuç vermez. ERBB3, KRAS ve NRAS gibi prostat kanseri sürücü genleriyle bağlantılı proteinlerin kan düzeyleri de, tanıdan yaklaşık on yıl sonra gelişen agresif hastalıkla ilişkili bulundu.

Sık Sorulan Sorular

Bu kan testi prostat kanserini kesin öngörebiliyor mu? Hayır. Proteinlerle risk arasında bağlantı bulunsa da çoğu ilişki zayıf kalmıştır; test klinik kullanım için henüz uygun değildir.

Bulgular prostat kanseri taramasını değiştirecek mi? Şimdilik hayır. Bulgular gelecekteki tarama programlarını şekillendirebilecek biyolojik belirteçler sunsa da mevcut klinik uygulamayı değiştirmesi beklenmez.

Çalışmayı kim destekledi? Cancer Research UK, Oxford Nüfus Sağlığı (Oxford Population Health) birimi liderliğindeki Prostat Kanseri Etyolojisi ve Önleme Programı (PCAP) kapsamında çalışmayı destekledi.

Sonuç

Oxford ekibinin bulguları, prostat kanserinin en agresif formunu tanıdan yıllar önce öngören bir kan testinin mümkün olabileceğine dair umut veriyor. Proteinler klinik test olarak kullanılmaya henüz hazır olmasa da araştırmacılar bağımsız doğrulama ve daha geniş kitlelerde çalışmayla risk belirlemede yeni bir dönemin kapısını aralıyor.