Kişiye özel kanser aşısında çığır: Tümör zarı giydirilen hücreler

California Üniversitesi San Francisco (UCSF) araştırmacıları, laboratuvarda sınırsız sayıda üretilebilen dendritik hücrelerin (bağışıklık sisteminin T hücrelerine hedef tanıtan “öğretmen” hücreler) üzerine hastanın kendi tümöründen alınan zarın aktarıldığı bir kişiye özel kanser aşısı platformu geliştirdi. Çalışma Cell Stem Cell dergisinde yayımlandı; yöntem şimdilik laboratuvar ve hayvan deneyi aşamasında.

Kişiye özel kanser aşısı nasıl üretiliyor?

Ekip, uyarılmış pluripotent kök hücrelerden (iPSC; vücut hücresinin laboratuvarda yeniden programlanarak birçok hücre tipine dönüşebildiği erken aşama) dendritik hücreler üretti. Hücrelerin hastanın bağışıklık sistemi tarafından reddedilmesini önlemek için MHC molekülleri (hücrenin kimlik etiketi görevindeki proteinler) silindi; buna karşılık hastanın tümöründen elde edilen zar parçaları hücre yüzeyine “giydirildi”. Bu zar, hem doğal öldürücü (NK) hücrelerin saldırısını engelliyor hem de tümörün taşıdığı hedef antijenlerin tamamını T hücrelerine sunuyor. Araştırmacılar ayrıca T hücrelerini frenleyen PD-L1 ve PD-L2 kontrol noktalarını sildi ve hücrelerin lenf düğümlerine yöneldiği CCR7 reseptörünü ekledi.

“Esasen başka bir vericiden gelen bir ürünü, neredeyse hastanın kendi hücrelerinden yapılmış bir ürüne dönüştürdük.”

Sözler, çalışmanın kıdemli yazarı ve UCSF Üroloji Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Robert Blelloch’a ait. Blelloch, iPSC’den yola çıkıldığı için sınırsız sayıda ve her seferinde aynı standartta hücre üretilebildiğini vurguluyor.

Yöntem hangi kanserlerde test edildi?

Lösemi ve yumurtalık kanseri hastalarından alınan örneklerde modifiye hücreler, hasta T hücrelerini aktive ederek eşleşen tümör hücrelerini öldürdü. İnsansılaştırılmış farelerde, tümör oluşmadan önce bağışıklığı hazırlamak, tümör büyüdükten sonra tedaviden daha güçlü sonuç verdi. Ekibin ilk klinik hedefi, ameliyatla tümörü alınmış ancak nüks riski yüksek olan hastalar.

Sık Sorulan Sorular

Bu aşı insanlarda denendi mi? Hayır, çalışma tamamen preklinik. Ekip yöntemi hastalara ulaştırmak için çalışıyor.

Mevcut kişisel kanser aşılarından farkı ne? Tümörün DNA dizilimi yapılıp hedef seçilmesine gerek yok; tümör zarındaki hedeflerin tamamı doğrudan aktarılıyor.

Yan etkileri biliniyor mu? İnsan verisi olmadığından bilinmiyor; güvenlik ancak klinik çalışmalarda test edilebilecek.

Sonuç

Platform, hücre tedavilerinin iki kalıcı sorununu — yeterli ve standart kalitede hücre üretimi ile doğru hedef seçimi — tek yaklaşımda birleştiriyor. Klinik aşamaya geçilirse ilk sınav, ameliyat sonrası koruyucu kullanım olacak.