İşlenmiş et uyarısı: Kolon kanseri riskini yüzde 18 artırıyor

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, sucuk, salam, pastırma ve jambon gibi işlenmiş et ürünlerinin düzenli tüketiminin kolon kanseri riskini belirgin biçimde artırdığını açıkladı. Günde yalnızca 50 gram—yaklaşık iki dilim jambon—işlenmiş et tüketiminin riski yüzde 18 yükselttiğini belirten Özkaya, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın (IARC) bu ürünleri en yüksek risk kategorisine aldığına dikkat çekti.

İşlenmiş et kolon kanseri riskini nasıl artırıyor?

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) bağlı IARC, 800’ü aşkin epidemiyolojik çalışmayı inceleyerek işlenmiş eti Grup 1—yani insanlarda kanserojen olduğuna dair yeterli kanıt bulunan kategoriye—yerleştirdi. Kırmızı et ise “muhtemel kanserojen” anlamına gelen Grup 2A listesinde. Özkaya, bu sınıflandırmanın kanserojenlik kanıtının gücünü gösterdiğini ancak tek başına riskin büyüklüğünü ifade etmediğini vurguladı.

“İşlenmiş et daha büyük bir endişe kaynağı. Taze kırmızı et daha çok ilgi çekse de işlenmiş etin daha yüksek risk taşıdığına dikkat çekiliyor. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, işlenmiş eti en yüksek risk kategorisi olan Grup 1’e yerleştirerek, kolorektal kansere neden olduğuna dair yeterli kanıt bulunduğunu doğruladı.”

Nitritler ve Hem Demiri: Riskin Kaynağı Ne?

Özkaya, işlenmiş et üretiminde kullanılan nitrit ve nitrat katkı maddelerinin başlıca sorun olduğunu belirtti. Bu bileşikler, pastırma ve sosis gibi ürünleri korumak için kullanılıyor ancak kolon mukozasını tahriş ederek kanser için elverişli bir zemin oluşturuyor. Kırmızı ette bol miktarda bulunan hem demiri ise kolonun iç yüzeyini tahriş edip zararlı bileşikler oluşturabiliyor. Her gün fazladan 100 gram kırmızı et tüketimi, kolon kanseri riskini yaklaşık yüzde 17 artırıyor.

Sık Sorulan Sorular

İşlenmiş et tamamen bırakılmalı mı? Özkaya, et tüketimini tamamen bırakmak yerine porsiyon kontrolü ve lifli gıdalarla dengelemeyi öneriyor. Beslenme alışkanlıklarının bir bütün olarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.

Kolon kanserinin erken belirtileri nelerdir? Uzun süreli kabızlık veya ishal, dışkıda kan, karın ağrısı, nedensiz kilo kaybı ve halsizlik en sık belirtiler arasındadır. 45 yaş civarında başlanan kolonoskopi taraması, poliplerin kansere dönüşmeden çıkarılmasını sağlar.

Kolon kanseri kimlerde daha sık görülür? Aile öyküsü, sigara kullanımı, aşırı alkol, hareketsiz yaşam ve işlenmiş et tüketimi risk faktörleri arasında sayılır.

Sonuç

Prof. Dr. Özkaya’nın uyarıları, tüketim miktarı arttıkça riskin de arttığını gösteriyor. Halk sağlığı yetkilileri, tamamen yasaklamak yerine porsiyon kontrolü, lifli gıdalarla dengeleme ve uzun vadeli beslenme alışkanlıklarının farkında olmayı tavsiye ediyor. Kolon kanserinde erken tanı ve sağlıklı beslenme, riski azaltmanın en etkili yolu olarak öne çıkıyor.