Beyin tümöründe ilk FDA onayı: Modeyso dordaviprone umut oldu

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), H3 K27M gen mutasyonu taşıyan difüz orta hat gliomu (beyin sapı ve omurilik gibi orta hat bölgelerini tutan agresif bir beyin tümörü) olan hastalar için ilk kez bir sistemik tedavi onayı verdi. Modeyso (dordaviprone) adlı oral ilaç, 1 yaş ve üzeri çocuk ve erişkinlerde, önceki tedaviler sonrası ilerleyen hastalıkta kullanılabilecek. Bu, söz konusu nadir ve ölümcül tümör tipi için FDA onaylı ilk tedavi olma özelliğini taşıyor.

Modeyso tedavisi nasıl çalışıyor?

Dordaviprone, haftada bir alınan bir kapsüldür. İki mekanizmayla etkili olduğu bildiriliyor: Mitokondriyal ClpP proteazını (hücrenin enerji üretim merkezindeki bir proteini) aktive ederek tümör hücrelerinde hücre ölümünü tetikliyor ve D2/3 dopamin reseptörlerini (beyindeki sinyal iletiminden sorumlu proteinler) bloke ediyor. In vitro çalışmalarda, dordaviprone’un H3 K27M mutasyonu nedeniyle kaybedilen histon metilasyonunu (gen ifadesini düzenleyen kimyasal işaret) kısmen geri kazandırdığı gösterildi.

“Nöro-onkolojide büyük bir dönüm noktası. Tekrarlayan H3 K27M mutasyonlu difüz orta hat gliomu olan hastalar için ilk kez FDA onaylı bir tedavimiz var. Sonuçlar hâlâ zorlu olsa da, dordaviprone ile elde edilen nesnel yanıt ve bazı hastalarda uzun süreli fayda anlamlı bir ilerleme temsil ediyor.”

Bu sözler, Dana-Farber Kanser Enstitüsü Nöro-Onkoloji Merkezi Direktörü ve Harvard Tıp Okulu Nöroloji Profesörü Dr. Patrick Wen’e ait. FDA onayı, 5 açık etiketli klinik çalışmadan (ONC006, ONC013, ONC014, ONC016, ONC018) alınan 50 hastalık veriye dayanıyor. Bağımsız merkezi incelemeyle değerlendirilen genel yanıt oranı yüzde 22 olarak rapor edildi. Yanıt verenlerde ortalama yanıt süresi 10.3 aydı; yanıtların yüzde 73’ü en az 6 ay, yüzde 27’si en az 12 ay sürdü.

H3 K27M Mutasyonlu Difüz Orta Hat Gliomu Nedir?

Bu tümör, beyin ve omuriliğin orta hat yapılarını tutan, nadir görülen ve son derece agresif bir kötü huylu tümördür. H3 K27M gen mutasyonu, epigenetik düzenlemeyi (genlerin açılıp kapanmasını kontrol eden mekanizmayı) bozarak tümör büyümesini tetikler. Çoğunlukla çocuk ve genç erişkinlerde teşhis edilir. Tanı sonrası ortalama sağkalım yaklaşık 1 yıldır; ilk tedavi sonrası ilerleme durumunda bu süre 6 ayın altına düşer. ABD’de yılda yaklaşık 2.000 kişiyi etkilediği tahmin ediliyor. Modeyso öncesinde bu tümör için onaylı hiçbir sistemik tedavi yoktu.

Sık Sorulan Sorular

Modeyso kimlere uygulanır? 1 yaş ve üzeri, H3 K27M mutasyonlu difüz orta hat gliomu bulunan ve önceki tedavi sonrası hastalığı ilerlemiş çocuk ve erişkin hastalara uygulanır.

İlacın yan etkileri nelerdir? En sık görülen yan etkiler yorgunluk, baş ağrısı, kusma, bulantı ve kas-iskelet ağrısıdır. Ciddi yan etkiler yüzde 33 oranında görülmüş; bunlar arasında hidrosefali (beyinde su toplaması) ve nöbet sayılabilir.

Bu tedavi kesin bir çözüm mü? Hayır. FDA onayı hızlandırılmış süreçle verilmiştir ve klinik faydanın kesinleştirilmesi için devam eden Faz 3 ACTION denemesinin sonuçları beklenmektedir.

Sonuç

Modeyso, H3 K27M mutasyonlu difüz orta hat gliomu için FDA onaylı ilk tedavi olarak nöro-onkoloji alanında yeni bir sayfa açıyor. Faz 3 ACTION çalışması (NCT05580562), ilacın yeni teşhis almış hastalarda radyoterapi sonrası etkinliğini araştırıyor. Chimerix tarafından geliştirilen ve Nisan 2025’te Jazz Pharmaceuticals tarafından satın alınan dordaviprone, şu anda yalnızca ABD’de kullanıma sunuldu; dünyanın başka hiçbir ülkesinde onaylı değil.