Beyin tümöründe aktinyum-225 PSMA tedavisi: Türk bilim insanından umut

Tekrarlayan yüksek dereceli gliom (beyin tümörü) hastalarında, aktinyum-225 ile işaretlenmiş PSMA radyoligand tedavisinin ilk sistemik uygulaması gerçekleştirildi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’dan Doç. Dr. Haluk Burcak Sayman öncülüğünde, Memorial Sloan Kettering Cancer Center araştırmacılarıyla yürütülen çalışmada, dört hastanın tümöründe gerileme veya durma gözlemlendi ve ciddi yan etki görülmedi. Sonuçlar, European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging dergisinde yayımlandı.

Aktinyum-225 PSMA tedavisi nasıl çalışıyor?

PSMA (prostat spesifik membran antijeni), adını prostat bezinden alsa da glioblastom gibi birçok solid tümörün yeni oluşan kan damarlarında yoğun olarak bulunuyor. Tedavinin mantığı şu: aktinyum-225 ile işaretlenen bir ligand, PSMA’yı hedefleyerek tümörü besleyen damarlara radyasyon taşıyor. Aktinyum-225, dört alfa parçacığı yayarak her biri yalnızca birkaç hücre çapı mesafede devasa enerji bırakıyor. Bu yoğun, kısa menzilli radyasyon, DNA’da tamiri mümkün olmayan çift iplik kırıkları oluşturarak hedef hücreleri ve komşu tümör hücrelerini öldürüyor.

“Sistemik [²²⁵Ac]-PSMA tedavisi, konvansiyonel seçenekleri tüketmiş hastalarda uygulanabilir ve iyi tolere edilebilir görünüyor ve PSMA eksprese eden tekrarlayan yüksek dereceli gliomda hastalık kontrolüne ilişkin ön kanıtlar üretti.”

Glioblastoma Nedir ve Neden Bu Kadar Zorlu?

Glioblastom multiforme (GBM), yetişkinlerde görülen en yaygın ve en agresif birincil beyin tümörüdür. Cerrahi çıkarma, radyoterapi ve temozolomid (bir kemoterapi ilacı) kombinasyonundan sonra neredeyse her zaman nüks eder. Nüks durumunda seçenekler sınırlı ve büyük ölçüde palyatif (hastayı rahatlatmaya yönelik) kalır. Çalışmada dört histolojik olarak doğrulanmış tekrarlayan yüksek dereceli gliom hastası tedavi edildi: üçünde glioblastom, birinde WHO derece III difüz glial tümör mevcuttu. Her hastaya 100 kBq/kg dozda intravenöz [²²⁵Ac]-PSMA verildi.

Sık Sorulan Sorular

Aktinyum-225 PSMA tedavisi hangi hastalar için düşünülmüş? Standart tedavilere yanıt vermeyen, tekrarlayan yüksek dereceli gliom hastaları için geliştiriliyor. Şu an faz çalışması aşamasında.

Bu tedavinin yan etkileri neler? Çalışmada grade 3 veya üzeri ciddi yan etki görülmedi. En sık yan etki, PSMA’nın tükürük bezlerinde de bulunması nedeniyle hafif ağız kuruluğu (kserostomi) oldu.

Tedavi ne zaman rutine girecek? Dört hastalık bu pilot çalışma yalnızca konseptin ispatıdır. Daha büyük, kontrollü çalışmalarla doğrulanması ve uzun takip süreleri gerekiyor.

Sonuç

Türk bilim insanlarının öncülük ettiği bu çalışma, prostat kanserinde başarılı olan PSMA hedefli alfa radyoterapinin beyin tümörlerine uygulanabileceğini ilk kez sistemik yoldan gösterdi. Aktinyum-225 üretiminin küresel olarak artması, PSMA PET görüntülemenin beyin tümörlerinde iyileşmesi ve alfa radyoligand tedavisinde klinik deneyimin büyümesi, bu yaklaşımın tekrarlayan gliom tedavisinde yeni bir ufuk açıyor.