WHO’dan çocuk kanser ilaçlarına tarihi kapı: Ön yeterlilik çağrısı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), tarihinde ilk kez çocuk kanser ilaçlarını Ön Yeterlilik Programı’na açtı. Örgüt, ilaç üreticilerini 12 temel çocuk kanser ilacını değerlendirilmeye sunmaya çağırdı. Karar, her yıl kansere yakalanan yaklaşık 400 bin çocuk ve ergenin yaklaşık yüzde 90’ının yaşadığı düşük ve orta gelirli ülkelerde kaliteli ilaç erişimini kökten genişletmeyi hedefliyor. Bu ülkelerde çocuk kanserlerinde hayatta kalma oranı yüzde 30’un altındayken, yüksek gelirli ülkelerde yüzde 80’in üzerinde seyrediyor.

WHO’nun ön yeterlilik çağrısı nasıl işleyecek?

Ön yeterlilik (prequalification), WHO’nun bir ilacın kalite, güvenlik ve etkinlik standartlarını bağımsız olarak denetlemesi ve uluslararası satın almaya uygun sayması anlamına geliyor. Üreticiler başvurusunu yapacak, ürün dosyaları ve üretim tesisleri incelenecek; standartları karşılayan ürünler WHO listesine girecek. Böylece UNICEF ve benzeri kuruluşlar bu ilaçları güvenle satın alabilecek. Program, WHO ile ABD merkezli St. Jude Children’s Research Hospital’ın UNICEF ve PAHO ile kurduğu ve yaklaşık 120 bin çocuğa ulaşması beklenen Küresel Erişim Platformu’nun çalışmalarını da destekliyor.

“Bu ilk çağrı, kanserli çocukların nerede yaşarsa yaşasın ihtiyaç duydukları kalite güvenceli ilaçlara ulaşabilmeleri yönünde attığımız bir başka büyük adım. Küresel Platform’un ülke ve tedarik ihtiyaçlarına dair bilgisiyle WHO’nun normatif ve teknik işlevlerini birleştiriyoruz.”

sözleri, WHO Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Dairesi’nden Alarcos Cieza’ya ait.

Çocuk kanserlerinde hangi ilaçlar kapsamda?

Çağrı iki grup ilacı kapsıyor. Birinci grupta, çocuk dostu formülasyona ihtiyaç duyulan altı ilaç var: siklofosfamid, etopozid, merkaptopurin, metotreksat, prokarbazin ve temozolomid. Bunların eriyen veya suda dağılan tablet gibi yaşa uygun formlarının geliştirilmesi hedefleniyor. İkinci grupta ise tedarik sıkıntısı belgelenen altı ilaç yer alıyor: pegaspargaz, asparaginaz, koruyucusuz hidrokortizon, daktinomisin, vinkristin ve sitarabin. Bu ilaçların yokluğu, kemoterapi (kanser ilacı tedavisi) protokollerinin aksamasına ve tedavi planlarının değiştirilmesine yol açabiliyor.

Sık Sorulan Sorular

WHO ön yeterliliği aileler için ne anlama geliyor? Değerlendirmeyi geçen ilaçlar uluslararası satın almaya açılacak; düşük gelirli ülkelerdeki çocuklara kesintisiz ve kalite güvenceli kemoterapi ulaşımı kolaylaşacak.

Program hangi ülkeleri kapsıyor? Küresel Platform öncelikle düşük ve orta gelirli ülkelerde çalışıyor; 2021’de kurulan yapı yaklaşık 120 bin çocuğa ulaşması bekleniyor.

İlaçlar ne zaman erişime açılacak? WHO üreticilerin başvuru tarihine ve değerlendirme sürecine işaret etmedi; çağrı ürün geliştirmeyi teşvik etmeye yönelik ilk adım.

Sonuç

Uzmanlara göre asıl mesele ilaç bulmak değil, çocukların yutabileceği kararlı formların üretilmesi ve tedarikin kesintisiz hale getirilmesi. WHO’nun çağrısı, çocuk kanserlerindeki hayatta kalma uçurumunu kapatmak için atılmış somut bir düzenleyici adım olarak değerlendiriliyor.