Vücut içinde CAR-T: UCSF CRISPR’la lösemiyi iki haftada durdurdu

Kaliforniya Üniversitesi San Francisco (UCSF) araştırmacıları, CRISPR gen düzenleme teknolojisini kullanarak CAR-T hücrelerini doğrudan vücut içinde üretmeyi başardı. Farelerde yapılan deneylerde agresif lösemi iki hafta içinde tamamen kaybolurken, yöntem multiple miyelom ve bir solid tümör olan sarkoma karşı da etkili oldu. Çalışma Nature dergisinde yayımlandı.

Vücut içinde CAR-T üretimi nasıl çalışıyor?

CAR-T hücre tedavisi (bağışıklık sisteminin T hücrelerinin genetik olarak kanseri tanıyacak şekilde yeniden programlanması), kan kanserlerinde çığır açmış bir tedavidir. Ancak mevcut yöntemde hastanın hücreleri vücut dışına alınır, laboratuvarda haftalarca modifiye edilir ve geri verilir; maliyeti 400-500 bin dolara ulaşır.

UCSF ekibi, iki partiküllik bir teslim sistemi geliştirdi. İlk partikül, yüzeyindeki antikorlar aracılığıyla yalnızca T hücrelerinde bulunan CD3 proteinini tanıyor ve CRISPR-Cas9 gen düzenleme araçlarını bu hücrelere yönlendiriyor. İkinci partikül ise kanserle savaşma talimatı taşıyan DNA’yı genomenin belirli bir noktasına yerleştiriyor. Böylece T hücreleri vücut içinde, laboratuvara gitmeden yeniden programlanıyor.

“Bunun sadece başlangıç olduğunu düşünüyorum. Gerçekten dönüştürücü olacak ve pek çok hayatı kurtaracak yeni tedavilerin büyük dalgası geliyor,” dedi UCSF’ten çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Justin Eyquem.

Kanserde erişim sorunu ne anlama geliyor?

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) şu anda yedi CAR-T hücre tedavisini kan kanserleri için onaylamış durumda. Ancak yüksek maliyet ve haftalar süren üretim süreci, birçok hastanın tedaviye ulaşmasını engelliyor. Vücut içinde üretim yöntemi, laboratuvar ihtiyacını ve hazırlık kemoterapisini ortadan kaldırarak köz hastanelerin de bu tedaviyi sunabilmesinin yolunu açabilir.

Araştırmacılar, vücut içinde üretilen T hücrelerinin laboratuvarda üretilenlerden daha iyi performans gösterdiğini gözlemledi. Hücrelerin vücut dışında büyütülürken “köklik” özelliklerini kaybetmemesi bunun nedeni olarak gösteriliyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi insanlarda kullanılıyor mu? Hayır. Yöntem şu an preklinik aşamada ve farelerde test edildi. İnsan klinik denemeleri için ölçeklendirme çalışmaları sürüyor.

CRISPR’la vücut içinde CAR-T üretimi hangi kanser türlerinde denendi? Lösemi, multiple miyelom ve solid sarkom tümöründe fare modellerinde başarılı oldu.

Mevcut CAR-T tedavisinden farkı ne? Hücreler vücut dışına çıkarılmadan, tek enjeksiyonla doğrudan vücut içinde yeniden programlanıyor; maliyet ve bekleme süresi büyük ölçüde azalabilir.

Sonuç

UCSF ekibi, Azalea Therapeutics şirketini kurarak iki partiküllik platformu klinik geliştirmeye taşımaya hazırlanıyor. İnsan denemeleri başarılı olursa, CAR-T tedavisi sadece büyük kanser merkezlerinde değil, tüm hastanelerde erişilebilir hale gelebilir.