Türk üniversitelerinde geliştirilen kanser ilacı adayı molekül

Türk üniversitelerinin ortak çalışmasıyla geliştirilen yeni tirozin kinaz inhibitörü molekülleri, laboratuvar ortamında meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu gösterdi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ve İstanbul Medipol Üniversitesi araştırmacılarının buluşu, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi, Avrupa patent başvurusu da onay aşamasında.

Kanser tedavisinde yerli molekül nasıl geliştirildi?

Çalışma, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek liderliğinde yürütüldü. İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nden Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yeşil’in katıldığı projede, tirozin kinaz inhibitörleri (kanser hücrelerinin büyümesini sağlayan enzimleri bloke eden moleküller) sentezlendi. Geliştirilen moleküllerin meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerindeki etkileri hem deneysel hem de bilgisayar destekli analizlerle incelendi.

“Çalışmamızın amacı kanser ilacı adayı molekülleri sentezlemek ve bunların antikanser aktivitelerini ortaya koymaktır. Yeni moleküllerimizin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğu deneysel ve teorik analizlerle ortaya konulmuştur.”

Tirozin Kinaz İnhibitörü Nedir?

Tirozin kinaz inhibitörleri, kanser hücrelerinin çoğalmasını tetikleyen enzimleri hedefleyen hedefe yönelik tedavi (targeted therapy) molekülleridir. Bu ilaç grubu, kanser hücrelerinin büyüme sinyalini keserek tümörün yayılmasını yavaşlatmayı amaçlar. Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından desteklenen çalışma, yerli ve milli ilaç üretimi yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu moleküller ne zaman ilaca dönüşecek? Moleküller şu an laboratuvar aşamasında; klinik denemelerin başlaması için ek araştırmalar ve onay süreçleri gerekiyor.

Tirozin kinaz inhibitörlerinin yan etkileri var mı? Hedefe yönelik tedaviler genelde kemoterapiden daha az yan etkiye sahiptir ancak klinik testler sonrasında kesin yan etkiler belirlenir.

Hangi kanser türleri için umut veriyor? Laboratuvar sonuçlarına göre meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğu görüldü.

Sonuç

Türkiye’nin yerli kanser ilacı geliştirme çabasında önemli bir kilometre taşı olan bu buluş, hem ulusal hem de Avrupa patentleriyle koruma altına alındı. Bir sonraki adım, moleküllerin klinik öncesi testlerinin tamamlanması ve ileri araştırmalarla ilaç adayı olarak geliştirilmesinin sürdürülmesidir.