SMA Gen Tedavisinde Kanser Riski: FDA’dan Kritik Aciklama

Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), omurilik kas erimesi (SMA) tedavisinde kullanılan Zolgensma ve Itvisma gen tedavilerinin kanser riski taşıdığını doğruladı. Novartis’in geliştirdiği tedaviler sonrası 9 çocukta tümör gelişti; en az 2 vakada tedavinin genetik materyalinin doğrudan kansere yol açan GLI1 onkogenini aktifleştirdiği kanıtlandı. FDA, buna rağmen tedavinin faydalarının risklerden ağır bastığını açıkladı.

SMA Gen Tedavisi Kanser Riskini Nasıl Artırıyor?

SMA (spinal müsküler atrofi), SMN1 genindeki mutasyonlar nedeniyle kasların erimesine yol açan kalıtsal bir nöromüsküler hastalıktır. Zolgensma (onasemnogene abeparvovec-xioi, 2 yaş altı hastalar için) ve Itvisma (onasemnogene abeparvovec-brve, 2 yaş ve üstü için), sağlıklı bir SMN1 genini hücrelere taşıyarak hastalığın kök nedenini hedefler. Tedavide genetik materyali ulaştırmak için değiştirilmiş bir virüs olan adeno-ilişkili viral vektör (AAV) kullanılır.

FDA’nın incelemesi, bu viral vektörün genetik materyali hücre DNA’sına rastgele yerleştirebildiğini gösterdi. Üç vakada tümörlerin, kansere yol açabilen GLI1 (Glioma-İlişkili Onkogen Homolog 1) geniyle ilişkili olduğu belirlendi. İki vakada moleküler analiz, Zolgensma vektör DNA’sının doğrudan GLI1 onkogeninin yanına veya içine yerleştiğini kanıtladı. Bildirilen tümörler merkezi ve periferik sinir sistemi, omurga çevresi ve böbrek bölgelerinde görüldü. Novartis, 2019’daki ilk onayımdan bu yana 6 binden fazla hastanın tedavi edildiğini ve 9 tümör vakası bildirildiğini doğruladı.

“Zolgensma ve Itvisma’nın genel faydaları, onaylanan kullanımları için potansiyel risklerinden ağır basmaya devam ediyor. Ancak FDA, kanser riskini ciddi sonuçlarla birlikte araştırıyor ve düzenleyici bir eylemin uygun olup olmadığını değerlendiriyor.”

Çocuklarda Gen Tedavisi Sonrası Tümör İzleme Neden Önemli?

FDA, Zolgensma veya Itvisma almış tüm hastaların düzenli olarak tümör açısından izlenmesini öneriyor. Tedavi sonrası gelişen herhangi bir tümörün derhal FDA ve Novartis Gene Therapies’e bildirilmesi gerekiyor. Kurum, mevcut reçete bilgilerinin ve uzun vadeli takip çalışmalarının yeterli olup olmadığını da değerlendiriyor. Her iki ürünün etiketinde zaten AAV vektör DNA’sının genoma entegrasyonundan kaynaklanan “teorik tümör oluşumu riski” uyarısı bulunuyordu; ancak bu vakalar riskin yalnızca teorik olmadığını gösterdi.

Sık Sorulan Sorular

Zolgensma ve Itvisma nedir? Novartis tarafından geliştirilen, omurilik kas erimesi (SMA) hastalığını kök nedeninden tedavi eden gen tedavileridir. Zolgensma 2 yaş altı, Itvisma 2 yaş ve üstü hastalar için onaylıdır.

Gen tedavisi kansere nasıl yol açıyor? Tedavideki viral vektör, genetik materyali hücre DNA’sına rastgele yerleştirir. Bu, kanserle ilişkili genleri (GLI1 gibi) aktive ederek tümör gelişimini tetikleyebilir.

FDA bu tedavileri geri çekecek mi? Hayır. FDA, faydaların risklerden ağır bastığını belirtti ancak incelemesini sürdürüyor ve düzenleyici bir eylem gerekip gerekmediğini değerlendiriyor.

Sonuç

FDA’nın açıklaması, gen tedavilerinin tıpta çığır açarken uzun vadeli güvenlik sorularını da gündeme getirdiğini gösteriyor. SMA topluluğu için hayati olan bu tedaviler piyasada kalırken, FDA’nın AAV vektör temeli diğer gen tedavilerini de yakından izlediği biliniyor. Tümör izleme protokollerinin güçlendirilmesi ve uzun vadeli takip standartlarının netleşmesi önümüzdeki dönemde öncelikli gündem maddesi olacak.