Rektal Kanserde Ameliyatsiz Donem: Jemperli Ilk ve Tek

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 19 Ekim 2026’da Jemperli (dostarlimab-gxly) adlı immünoterapi ilacını, belirli bir genetik özelliğe sahip lokal ilerlemiş rektal kanser hastaları için onayladı. Onay, bu hastaların kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi işlemlerden kaçınabileceği ilk ve tek immünoterapi seçeneğini sunuyor. AZUR-1 Faz 2 çalışmasında, hastaların yüzde 76’sında bir yıl sonra kanser izi kalmadı ve yanıt verenlerde hiçbir nüks görülmedi.

Rektal Kanserde Ameliyatsız Tedavi Nasıl Mümkün Oluyor?

Jemperli, bağışıklık sistemini kanserle savaştıran bir immünoterapi ilacıdır ve kanser hücrelerinin bağışıklıktan kaçmak için kullandığı PD-1 proteinini bloke eder. Onay, yalnızca tümörleri dMMR (DNA onarım eksikliği) veya MSI-H (mikrosatellit kararsızlığı yüksek) olarak sınıflandırılan hastalar için geçerli. Bu genetik özellik, rektal kanserlerin yaklaşık yüzde 5-10’unda bulunuyor. dMMR tümörleri, DNA kopyalama hatalarını düzeltemediği için bağışıklık sisteminin tanıyıp saldırabileceği anormal proteinler biriktiriyor; bu da onları immünoterapiye özellikle duyarlı kılıyor.

“Bugün Jemperli, ABD’de MSI-H/dMMR lokal ilerlemiş rektal kanserli erişkinler için onaylanan ilk ve tek immünoterapi oluyor. On yıllardır tedavi kemoterapi, radyoterapi ve cerrahiye dayanıyordu. Bu onay yeni bir tedavi yaklaşımı sunuyor ve bu hastalar için daha kişiselleştirilmiş bakıma önemli bir adım temsil ediyor.”

Bu sözleri GSK Bilimsel Direktörü Tony Wood söyledi. AZUR-1 çalışmasının baş araştırmacısı, Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi’nden Dr. Andrea Cercek ise onayın hastaların hastalığının biyolojisine göre uyarlanmış lisanslı bir tedaviye erişebileceği anlamına geldiğini vurguladı.

Rektal Kanser Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Rektal kanser, kalın bağırsağın son bölümünü oluşturan rektumda gelişen bir kanser türüdür. Lokal ilerlemiş evrede tümör yakın dokulara veya lenf düğümlerine yayılmış ancak uzak organlara metastaz yapmamıştır. Standart tedavi; kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi reksiyon içerir ve bu işlemler kalıcı kolostomi (karında dışkı torbası), bağırsak ve mesane fonksiyon kaybı, kısırlık gibi hayatı değiştiren yan etkilere yol açabilir. Erken tanı, özellikle ailesinde kolorektal kanser öyküsü bulunan kişiler için kritik önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi hangi hastalar için uygun? Yalnızca tümörleri dMMR veya MSI-H testiyle doğrulanan, daha önce tedavi görmemiş evre II-III lokal ilerlemiş rektal kanser hastaları için uygundur.

Jemperli nasıl uygulanır? Hastaya altı ay boyunca üç haftada bir toplam dokuz doz damardan verilir; ardından hastaların yakın takibi yapılır.

Yan etkileri nelerdir? En sık görülenler yorgunluk, döküntü, ishal ve kaşıntıdır. Bağışıklık sistemi sağlıklı organlara saldırabileceği için ciddi reaksiyonlar da görülebilir.

Sonuç

FDA’nın bu onayı, dört aydan kısa sürede hızlandırılmış yol ile tamamlandı ve rektal kanserli hastalar için cerrahisiz, kemoterapisiz bir tedavi seçeneği yarattı. AZUR-1 verileri ESMO 2026 Kongresi’nde sunuldu ve New England Journal of Medicine’da yayımlanmak üzere kabul edildi. Uzun süreli takip çalışmaları, yanıtların kalıcılığını doğrulamak için devam ediyor.