Pankreas kanserinde Rasonque erişim krizi: Sigorta onları bekletiyor

ABD’de metastatik pankreas kanserinde kırk yıldırın en büyük atılımı sayılan Rasonque (daraxonrasib), FDA onayına rağmen hastalara ulaşamıyor. Onay, ilacın ücretsiz dağıtıldığı erken erişim programını kapattı; sigorta şirketleri ilacı ödeme sistemlerine kaydetmek için haftalarca, aylarca süre istiyor. Aylık fiyatı yaklaşık 40 bin dolar olan ilaç kâğıt üzerinde onaylı, ama birçok hastaya fiilen ulaşamıyor.

Rasonque onayından sonra erişim neden tıkandı?

ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) 26 Ağustos’ta onayladığı Rasonque, üçüncü faz RASolute 302 çalışmasında medyan sağkalımı 13,2 aya çıkarmış; standart kemoterapideki 6,7 aya karşılık ölüm riskini yüzde 60 azaltmıştı. Ancak onay günü, üretici Revolution Medicines’in onay öncesi ilacı ücretsiz veren erken erişim (insani kullanım) programı kapandı. Sigortalar ilacı kapsama almadan ödeme yapmıyor; bu süreç aylarca sürebiliyor ve hızlı ilerleyen pankreas kanserinde bekleme yaşam pahasına mal oluyor.

“Ne yazık ki bu geçişe yakalanan hastalardan haberler aldık. Erken erişim programının bekleme listesindeyken henüz onay alamamış ya da ilacı yeni isteyen kişiler, sistemlerin arasında kaldı.”

— Julie Fleshman, Pankreas Kanseri Eylem Ağı (PanCAN) Başkanı ve CEO’su

Hastalar bu süreci nasıl yaşıyor?

Washington’da yaşayan yoğun bakım hemşiresi Kelsey Solano, metastatik pankreas kanserli eşi Juan için ilacı 48 saatte 61 telefon görüşmesiyle kovaladı. Sigortacı Aetna, sisteminde ilaç kaydı yok gerekçesiyle ödeme ön talebi oluşturamadı; aile yedi günlük ilacı 9.286 dolara kendi imkânıyla aldı. İtirazlar üzerine üretici (ON)PATH programından 30 günlük ilaç verildi, Aetna bir yıllık ödemeyi üstlendi. Juan Solano, ilacın üçüncü gününde bir buçuk yıllık ağrısının tamamen geçtiğini söyledi.

Pankreas kanseri hakkında bilinmesi gerekenler

Pankreas kanseri en agresif tümör türlerinden biri; ABD’de yılda yaklaşık 67 bin kişiye tanı konuyor, çoğu ileri evrede. Karın ağrısı, istemsiz kilo kaybı ve sarılık belirtileri ihmal edilmemeli. Rasonque, hücredeki RAS büyüme sinyalini doğrudan baskılayan yeni sınıfın ilk ilacı; en az bir tedavi almış metastatik hastalarda günlük tablet olarak kullanılıyor. Uzmanlar ilacın şifa değil, yaşam süresini uzatan bir tedavi olduğunu vurguluyor.

Sık Sorulan Sorular

Rasonque Türkiye’de veya Avrupa’da kullanılacak mı? Şu an yalnızca ABD onayı var; Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA) incelemesi sürüyor.

İlacın aylık maliyeti ne kadar? ABD’de liste fiyatı aylık yaklaşık 39.800 dolar; sigortası olmayanlar için üretici destek programı işletiyor.

FDA onayı sigorta kapsamı garantisi mi? Değil; sigortalar ilacı kapsama almadan önce kendi incelemelerini yapıyor, bu süre aylarca uzayabiliyor.

Sonuç

Rasonque örneği, onay ile sigorta kapsamı arasındaki boşluğun hastalar için ne ağır sonuçlar doğurduğunu gösteriyor. PanCAN, bu geçişi kısaltacak kural değişikliği çağrısı yapıyor; üreticinin iki yeni üçüncü faz çalışması ilacın daha erken evre hastalarda denenmesi umudunu taşıyor.