Pankreas kanserinde tümör kalkanını kıran ilaç: Farelerde yüzde 75 başarı

Pankreas kanseri gibi katı tümörlerde bağışıklık sisteminin tümöre girmesini engelleyen “fibroz kalkan”ı yalnızca tümör içinden çöken deneysel bir ilaç, farelerde agresif pankreas tümörlerinin yüzde 75’ini yok etti ve hayvanlarda başka kanser türlerine karşı da koruyan kalıcı bir bağışıklık hafızası bıraktı. Cancer Cell dergisinde yayımlanan çalışma, Güney Kore’deki MedPacto şirketi ve ABD’deki Case Western Reserve University (Cleveland, Ohio) iş birliğiyle yürütüldü.

Tümörün kalkanını nasıl kırıyor?

Bilim insanlarının FEBP-sTβRII adını verdiği ilaç, TGF-β (transforme edici büyüme faktörü-beta — tümörlerin etrafında koruyucu doku duvarı ören ve bağışıklık hücrelerini baskılayan bir protein) molekülünü bloke eder. Ancak blokerin tüm vücutta değil, yalnızca tümör içinde çalışacak şekilde tasarlanması kilit nokta oldu. İlaç, tümörlerde bol ama sağlıklı dokuda nadir bulunan fibronektin proteine yapışan bir etiketle donatıldı; böylece tümörde birikti ve günlerce orada kaldı. İşaretsiz blokerin ise hiç etkisi olmadı.

“Blokeri doğrudan tümöre teslim ederek T hücreleri için yalnızca kapıyı açmıyoruz; bağışıklık sistemine tümör yok olduktan çok sonra bile hatırladığı dersler öğretiyoruz ve bazı durumlarda bu dersler başka kanserlere karşı da koruyor.”

Sözlerin sahibi, University Hospitals Rainbow Babies & Children’s Hospital ve Case Comprehensive Cancer Center’dan Dr. John J. Letterio. Çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Seong-Jin Kim (MedPacto ve GILO Enstitüsü).

Kanser türleri arasında sonuçlar nasıl?

İlaç üç farklı fare modelinde pankreas kanserinde çalıştı. Agresif bir modelde tümörler farelerin yüzde 75’inde kayboldu ve sekiz fareden yedisi tedavi bittikten 270 gün sonra hâlâ hayattaydı. Üçlü negatif meme kanseri modelinde tümör büyümesini yavaşlattı, akciğer yayılımını önledi. Mevcut immünoterapi anti-PD-1 ile kombine edilince dirençli pankreas tümörlerini neredeyse tamamen ortadan kaldırdı.

Sık Sorulan Sorular

Bu ilaç insanlarda ne zaman denenecek? İnsan sürümü güvenlik testlerinden geçiyor; klinik denemeler 2027’de başlaması planlanıyor.

Mevcut immünoterapiden farkı ne? Mevcut ilaçlar T hücrelerinin frenlerini çözer; bu yaklaşım ayrıca tümörün etrafındaki dokuyu yeniden inşa eder.

Hangi kanserlerde işe yarayabilir? Fibronektin hedefi meme, kolon, akciğer, karaciğer, prostat, pankreas ve beyin kanseri ile melanomda bulundu; birçok katı tümörde uygulanabilir.

Sonuç

Çalışma, TGF-β’yı tümör içinde bloke etmenin immünoterapi direncini aşabileceğini ve farelerde kalıcı cross-kanser bağışıklık hafızası oluşturabildiğini gösteriyor. Bulgular preklinik aşamada; 2027 klinik denemeleri dirençli katı tümör hastaları için yeni strateji sunabilir.