Meme kanserinde gizli bazal hucreler: Kan testiyle yuzde 95 dogruluk

Meme kanserinde lüminal (hormon reseptörü pozitif) olarak sınıflandırılan tümörlerin içinde agresif özelliklere sahip gizli bazal benzeri hücrelerin gizlendiği ve bunların kan testiyle ortaya çıkarılabileceği keşfedildi. Nature dergisinde yayımlanan araştırma, bu gizli hücre grubunun hastalığın nüks etme riskini öngören epigenetik imzalar taşıdığını gösterdi ve geliştirilen kan testi erken evre meme kanserini yüzde 95 doğrulukla tespit etti.

Meme kanserinde gizli bazal hücreler ne işe yarıyor?

İsrail’deki Kudüs İbrani Üniversitesi (Hebrew University of Jerusalem) ve Weizmann Bilim Enstitüsü’nden Prof. Efrat Shema öncülüğünde yapılan çalışmada, ameliyatla alınan meme tümörlerinde 1,16 milyondan fazla hücre “zaman uçuşu sitometrisi” (CyTOF) tekniğiyle tek tek analiz edildi. Epigenetik (gen dizilimini değiştirmeden gen etkinliğini düzenleyen kimyasal işaretler), hücrelerin kimliğini belirleyen ve kanserin davranışını etkileyen kritik bir mekanizmadır.

Analizde lüminal tümörlerin içinde üç hücre grubu tespit edildi: tipik lüminal özellikler taşıyanlar, bölünen hücreler ve en beklenmedik olanı — bazal benzeri özellikler sergileyen hücreler. Bu gizli bazal hücreler, sitokeratin 5 (K5) proteinini yüksek seviyede üretiyor, östrojen reseptörü sinyalini ise düşürüyordu. Laboratuvar deneylerinde bu hücrelerin diğerlerinden çok daha fazla göç etme eğilimi gösterdiği ortaya çıktı.

“Kanser hücrelerinin epigenetik esnekliğini kullanarak davranışlarını değiştirdiği, daha agresif hale geldiği ve tedaviden kaçtığına dair kanıtlar birikiyor. Gelecekte bu işaretler yalnızca nüksü öngörmekle kalmayıp önlemenin yollarını aramamıza da yardımcı olabilir.”

Hastalık Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Lüminal meme kanseri, hormon reseptörleri taşıyan ve hormon tedavisine genelde iyi yanıt veren tümör türüdür. Ancak hastaların yüzde 20 ila 40’ında kanser yıllar sonra nüks eder. Mayo Clinic Florida’da gerçekleştirilen EPINUC adlı kan testi çalışmasında, 77 meme kanseri hastasının ameliyat öncesi kan örnekleri incelendi ve yapay zeka destekli model erken evre meme kanserini sağlıklı kadınlardan yüzde 95 doğrulukla ayırt etti. Nüks tahmininde AUC değeri 0,81’e, ikinci kohortta 0,92’ye ulaştı.

Sık Sorulan Sorular

Bu kan testi ne kadar erken meme kanserini tespit edebiliyor? İki santimetreden küçük ve memeyle sınırlı kanserler yüzde 95 doğrulukla yakalandı; ancak test henüz klinik kullanımda değil, prospektif çalışmalar gerekiyor.

Gizli bazal hücreler neden tehlikeli? Hormon reseptörü sinyalini düşürüp MYC ve mTOR gibi agresif yolları aktive ediyorlar; bu da hormon tedavisine direnç ve nüks riskini artırıyor.

Bu yöntem ne zaman klinikte kullanılacak? Nature’da yayımlanan çalışma retrospektiftir; testin rutin taramada kullanılabilmesi için geniş ve uzun takipli prospektif çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Sonuç

Bulgular, meme kanserinde tek bir tümörün homojen olmadığını ve içindeki farklı hücre popülasyonlarının klinik sonucu belirleyebileceğini ortaya koyuyor. EPINUC platformu hem erken tanı hem de nüks riskini öngörme açısından umut verici; gizli bazal hücreleri hedefleyen tedavi stratejilerinin geliştirilmesi bir sonraki adım olabilir.