Meme kanserinde DNA şalteri keşfi: HRRINT3 tümör büyümesini frenliyor

Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi araştırmacıları, en yaygın meme kanseri türünün büyümesini durduran bir DNA “şalteri” keşfetti. Östrojen reseptörü pozitif (ER+) meme kanseri tüm vakaların yaklaşık yüzde 80’ini oluşturuyor ve bu kanserin büyümesi östrojen hormonu tarafından yönlendiriliyor. Bulgular, HRRINT3 adı verilen küçük bir DNA düzenleyici bölgesinin, androjen reseptörü (erkeklik hormonu reseptörü) aracılığıyla kanser hücrelerinin çoğalmasını frenlediğini gösteriyor.

DNA Şalteri Meme Kanserini Nasıl Durduruyor?

Araştırmacılar daha önce ZBTB16 adlı genin, androjen reseptörünün tümör baskılayıcı etkisine katkıda bulunduğunu düşünüyordu. Ancak bu çalışma, genin kendisinin değil, genin içinde gizlenmiş küçük bir DNA “şalterinin” kritik olduğunu ortaya koydu. HRRINT3 adı verilen bu şalter, bir enhancer (gen aktivitesini kontrol eden DNA bölümü) olarak çalışıyor ve androjen reseptörü bu şaltere bağlanarak kanser hücrelerinin büyümesini kısıtlıyor.

Adelaide Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Dr. Amy Dwyer, çalışmanın sürpriz sonucunu şöyle anlatıyor:

“Beklenmedik bulgu, ZBTB16 geninin kendisinin büyümeyi baskılamadığıydı. Bunun yerine, genin içindeki küçük bir DNA şalterinin androjen reseptörüne kanser hücre büyümesini kontrol etme imkânı verdiğini gördük.”

CRISPR ile Şalteri Silince Ne Oldu?

Ekip, CRISPR gen düzenleme teknolojisi kullanarak HRRINT3 şalterini meme kanseri hücrelerinden sildi. Sonuç çarpıcıydı: Androjen reseptörü artık kanser hücrelerinin büyümesini eskisi kadar etkili baskılayamadı. Ayrıca, hücre bölünmesini hızlandıran genlerin aktivitesinde artış gözlendi. Şalterin kaldırılması, diğer androjen reseptörü pozitif meme ve prostat kanseri hücre modellerinde de hızlı büyümeye yol açtı; bu da HRRINT3’ün birden fazla kanser türünde tümör baskılayıcı bir ağın parçası olabileceğini düşündürüyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu keşif hangi kanser türünü etkiliyor? Östrojen reseptörü pozitif (ER+) meme kanserini, yani tüm meme kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 80’ini etkiliyor. Ayrıca prostat kanseri hücrelerinde de benzer etki gözlendi.

HRRINT3 şalteri nedir? ZBTB16 geni içinde bulunan, androjen reseptörünün bağlanarak kanser hücresi büyümesini baskıladığı küçük bir DNA düzenleyici bölgesidir. Enhancer olarak adlandırılan bu tip DNA bölümleri gen aktivitesini kontrol eder.

Bu bulgu hastalara ne zaman fayda sağlayacak? Çalışma laboratuvar aşamasında tamamlanan temel araştırmadır. Klinik uygulamaya geçiş için ileri araştırmalar gerekiyor; ancak androjen reseptörünü hedefleyen tedavilerin geliştirilmesi için yeni bir yol açıyor.

Sonuç

Araştırma, npj Breast Cancer dergisinde yayımlandı ve Fransa’daki Bordeaux Üniversitesi ile iş birliği içinde gerçekleştirildi. Keşif, androjen reseptörünün meme kanserini nasıl baskıladığına dair uzun süredir çözülemeyen bir bulmacanın önemli bir parçasını tamamlıyor. ER+ meme kanseri hastaları için androjen reseptörünü hedefleyen yeni tedavi stratejilerinin önünü açabilir.