Mahalle yoksulluğu meme kanserinin genetiğini de etkiliyor

Meme kanserinde mahalle yakınıyor: ABD’de 1.127 ileri evre meme kanseri hastası üzerinde yapılan yeni bir araştırma, yoksul mahallelerde yaşayan kadınların tümörlerinde TP53 mutasyonu görülme olasılığının belirgin şekilde yüksek olduğunu ortaya koydu. Washington Üniversitesi (St. Louis) öncülüğünde dört büyük akademik merkezin katıldığı çalışma Breast Cancer Research and Treatment dergisinde yayımlandı. Bulgular, yoksulluğun yalnızca tedaviye erişimi zorlaştırmakla kalmayıp mahalle yoksulluğu meme kanserinde tümör biyolojisine de iz bırakabileceğini gösteriyor.

Mahalle yoksulluğu meme kanserinde nasıl iz bırakıyor?

Araştırmacılar mahalle düzeyindeki yoksulluğu ölçmek için Alan Yoksunluğu Endeksi’ni (Area Deprivation Index, ADI) kullandı. Bu endeks, yoksulluk, istihdam ve eğitim dahil 17 göstergeden oluşuyor ve 1-100 arasında puanlanıyor. Hastaların yüzde 29,7’si ADI puanı 60 üzeri “yüksek yoksunluklu” mahallelerde yaşıyordu. Yaş, ırk, kanser alt tipi ve tedavi hattı gibi değişkenlere göre düzeltme yapıldıktan sonra bile bu mahallelerdeki hastalarda TP53 mutasyonu olasılığı yüzde 49 daha yüksekti.

TP53, hücrelerin DNA hasarını onarmasını denetleyen bir gen. Meme kanserlerinin yaklaşık yüzde 30’unda bozulan bu gen, daha agresif tümör alt tipleriyle ilişkili. Çalışmada bu bağlantı ilk kez kanda dolaşan tümör DNA’sı (sıvı biyopsi) analiziyle bu kadar geniş bir grupta doğrulandı.

“Hastaların biyolojik olarak hedefli tedaviye uygunluğu aynıyken, yoksul mahallelerde yaşayanlarda bu ilaçları alma oranı yüzde 17,4’te kalırken, zengin mahallelerdeki hastalarda yüzde 36,7’ye ulaşıyor. Farkın kaynağı biyoloji değil, erişimdir.”

Hastalar için sonuç ne anlama geliyor?

Hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif yayılı meme kanseri olan ve PIK3CA mutasyonu taşıyan hastalarda hedefli tedaviye erişim uçurum belirgin: PIK3CA mutasyon oranları her iki grupta da eşitti; yani engel biyoloji değil, erişimdi.

Sağkalım farkı da çarpıcı: Yoksun mahallelerde yaşayan hastalarda genetik test sonrası ortanca sağkalım 24 ay, zengin mahallelerde 28 ay idi. Yoksun mahallelerdeki Siyah hastalarda bu süre 15 aya düşerken, iyi mahallelerdeki Siyah hastalar 25 ay yaşıyordu.

Sık Sorulan Sorular

Meme kanserinde TP53 mutasyonu ne demek? TP53, hücrenin DNA hasarını onarma ve kontrolsüz çoğalmayı önleme görevi üstlenen bir “tümör baskılayıcı” gendir; bozulması tümörün daha agresif seyretmesiyle ilişkilidir.

Yoksul mahallede yaşamak kanser sonucunu etkiler mi? Evet, bu çalışmaya göre hem tedaviye erişim zorlaşır hem de agresif tümör biyolojisine sahip olma riski artar; ancak mekanizma tam olarak aydınlatılmış değildir.

Yayılı meme kanserinde kan testi yapılır mı? Evet; dolaşımdaki tümör DNA’sı (ctDNA) analizi, tümörün genetik profilini ameliyatsız ortaya koyan bir yöntemdir.

Sonuç

Bu çalışmanın mesajı, kanserde eşitsizliğin tümörün biyolojisine de iz bıraktığıdır. Araştırmacılar, çevresel maruziyetlerin araştırılması ve hedefli tedaviye erişim engellerinin kaldırılmasını öneriyor. Erken tanı ve modern tedavilere erişim, hangi mahallede oturulduğundan bağımsız olmalı.