Lösemide Shanghai Protokolü: Shaw Ödülü ile yüzde 90 sağkalım

Lösemide Shanghai Protokolü: Shaw Ödülü ile yüzde 90 sağkalım

Çinli bilim insanı Chen Zhu ve Fransız araştırmacılar Anne Dejean ile Hugues de Thé, akut promyelositik lösemi (APL) tedavisinde gerçekleştirdikleri devrim niteliğindeki çalışmayla 2026 Shaw Ödülü’nü kazandı. “Şanghay Protokolü” adı verilen ATRA (A-trans retinoik asit) ve arsenik trioksit kombinasyonu, bu tür lösemiyi en ölümcül kan kanserlerinden biri olmaktan çıkarıp yüzde 90’ın üzerinde sağkalımla tedavi edilebilir bir hastalığa dönüştürdü.

Akut Promyelositik Lösemi Nedir?

APL, akut miyeloid löseminin (AML) agresif bir alt tipidir. Hastalık, insan kromozomlarındaki bir yer değiştirme sonucu iki genin — normalde kanseri engelleyen PML geni ile retinoik asit reseptör alfa (RARα) geninin — birleşmesiyle ortaya çıkar. Oluşan anormal PML-RARα füzyon proteini, kan hücrelerinin olgunlaşmasını engeller ve hayatı tehdit eden olgunlaşmamış kan hücrelerinin birikmesine yol açar. 1980’lerde APL tanısı alan hastaların yüzde 80’i hayatını kaybediyordu.

“Bu, Doğu’nun Batı ile buluşmasının bir başarısıdır. Sınırları olmayan bu bağlantı, yaşamın sırlarını çözerek daha sağlıklı bir geleceğe yaklaşmamızı sağlıyor.”

Shanghai Protokolü Nasıl Çalışıyor?

Chen Zhu, A vitamini türevi olan ATRA’yı ve Çin’de geleneksel bir ilaçtan elde edilen arsenik trioksiti birleştirerek kemoterapi dışı bir tedavi geliştirdi. ATRA, füzyon proteinindeki RARα bölümüne bağlanırken arsenik PML bölümünü hedef alır. İki madde birlikte, hastalığa yol açan anormal proteini parçalayarak kan hücrelerinin normal gelişimini geri kazandırır. Tedavi, lösemi hücrelerini öldürmek yerine onları normal kan hücrelerine dönüştürerek çalışır — Chen Zhu’nun deyimiyle “güce yumuşaklıkla karşı koymak”.

Akut promyelositik lösemi tedavisinde Shanghai Protokolü

Sık Sorulan Sorular

APL hastalarının sağkalım oranı ne kadar? Shanghai Protokolü ile APL hastalarının yüzde 90’ından fazdası beş yıl ve üzeri sağkalımla yaşar; bu oran hastalığı en tedavi edilebilir kanser türlerinden biri yapar.

Bu tedavi kimlere uygulanıyor? APL tanısı konmuş tüm hastalar için dünya çapında standart tedavi haline gelmiştir ve kemoterapi gerektirmez.

Shanghai Protokolü diğer kanserlerde de işe yarar mı? Chen Zhu, aynı yaklaşımın diğer kanser türlerine de uygulanabileceğini umuyor; ancak bu henüz araştırma aşamasındadır.

Sonuç

Shaw Ödülü — sıklıkla “Doğu’nun Nobel’i” olarak anılır ve 1,2 milyon dolar değerindedir — bu yıl Hong Kong’da düzenilen törenle verildi. Üç bilim insanının çalışması, mekanizmayı anlamadan kesin tedavi geliştirmenin mümkün olduğunu kanıtladı ve Doğu-Batı işbirliğinin tıpta neler başarabileceğini gösterdi.

🏆 Bu Haber Hakkında Ne Düşünüyorsun?
👍 Doğu ve Batı tıbbının birleşerek bu tür başarılar üretmesi, bilimsel işbirliğinin gücünü size gösterdi mi?
😒 Hücreleri öldürmek yerine normale döndüren bu tedavi yaklaşımı size ne kadar umut veriyor?
Kaynaklar :
CGTN : Chinese scientist celebrated for 'East Meets West' cancer breakthrough
Shanghai Jiao Tong University : Chen Zhu Awarded the 2026 Shaw Prize in Life Science and Medicine
University of Hong Kong : The Shaw Prize Lecture 2026 - Introduction

Yorum Yapın

Yorum Bırakın