Küresel kanser tablosu ağırlaşıyor: 2050’de 34 milyon vaka

Amerikan Kanser Derneği (ACS) ile Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) kanser araştırma ajansı IARC’ın ortak raporu Global Cancer Statistics 2026‘ya göre, dünyada 2024 yılında yaklaşık 21 milyon kişiye kanser tanısı kondu ve 9,8 milyon kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdi. Yeni vakalar, yalnızca nüfusun artması ve yaşlanması sebebiyle 2050’de yılda 34 milyona çıkacak; bu, bugüne kıyasla yüzde 67’lik artış demek. Rapor ayrıca her beş kişiden birinin ömrünün bir döneminde kansere yakalanacağını öngörüyor.

Kanser vakaları neden hızla artıyor?

Artışın birincil sebebi hastalığın görülme sıklığındaki yükseliş değil, dünya nüfusunun büyümesi ve yaşlanması. Yaş ilerledikçe kanser riski artıyor; insanlar daha uzun yaşadıkça vakalar da çoğalıyor. Öte yandan rapor, vakaların yaklaşık yüzde 40’ının önlenebilir risk faktörlerinden kaynaklandığını vurguluyor: tütün kullanımı, alkol, HPV (Human Papilloma Virüs) ile hepatit B ve C enfeksiyonları, obezite ve hareketsiz yaşam başlıcaları arasında.

“Kanser, 21. yüzyılın en büyük halk sağlığı sorunlarından biri ve dünya genelinde yaşam beklentisini artırmanın önündeki başlıca engellerden biri. Hastalığın büyüklüğünü ve coğrafi dağılımını anlamak, etkili ve eşitlikçi önleme ile kontrol çabalarına yön vermek için zorunludur.”

— Dr. Hyuna Sung, Amerikan Kanser Derneği, raporun baş yazarı

Hangi kanser türleri en yaygın?

Akciğer kanseri, 2,6 milyon yeni vaka ve 1,9 milyon ölümle hem tanıda hem ölümde ilk sırada; kanser ölümlerinin yaklaşık beşte birini tek başına oluşturuyor. Meme kanseri 2,4 milyon vakayla kadınlarda en sık görülen tür olurken, erkeklerde prostat kanseri 1,5 milyon vaka ile ikinci sırada yer aldı. Pankreas kanseri ise görülme sıklığında yalnızca 11. olmasına karşın ölümlerde 6. sıraya yerleşerek sert seyrini bir kez daha gösterdi.

Kanserin yükü dünyaya eşit dağılıyor mu?

Dağılmıyor. Batı Afrika’da kadınların meme kanserinden ölme riski, Avustralya ve Yeni Zelanda’dakilere kıyasla iki kat yüksek; oysa bölgede hastalığın görülme sıklığı yarı yarıya düşük. Uzmanlar bunun nedeninin tanı ve tedaviye erişimdeki uçurum olduğunu belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

2050’de kanser vakaları neden yüzde 67 artacak? Artışın tek sebebi dünya nüfusunun büyümesi ve yaşlanması; yani hasta olma oranı değil, risk altındaki insan sayısı çoğalıyor.

Kanserden ölümlerin ne kadarı önlenebilir? Vakaların yaklaşık yüzde 40’ı ve ölümlerin yaklaşık yarısı tütün, alkol, enfeksiyonlar ve obezite gibi önlenebilir risk faktörlerine bağlı.

Dünyada en ölümcül kanser türü hangisi? Akciğer kanseri 1,9 milyon ölümle açık ara ilk sırada bulunuyor.

Sonuç

186 ülkeyi kapsayan rapor, kanserle mücadelenin yalnızca tedaviyle değil; aşı programları, taramaya erişim ve sağlıklı yaşam politikalarıyla yürütülmesi gereken küresel bir gündek olduğunu ortaya koyuyor. Raporun yazarlarından Dr. Ahmedin Jemal’ın vurgusu net: “Kanser önlenmesi her ülkenin en önemli önceliğü olmalı.”