Köpek burnu ve yapay zeka: Nefesten 7 kanser türü tespit edildi

Hindistan’ın Bengaluru kentindeki Dognosis girişimi, eğitimli köpeklerin koku alma yeteneğini yapay zeka ile birleştirerek insan nefesinden 7 kanser türünü tespit eden bir sistem geliştirdi. Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlanan 2. faz çalışmada sistemin doğruluğu yüzde 90’ın üzerinde ölçüldü. Uzmanlar sonucu umut verici buluyor; ancak kesin hüküm için daha büyük çalışmalar gerektiğini vurguluyor.

Kanser tespiti nefesle nasıl yapılıyor?

Yöntem basit işliyor: Hasta pamuklu bir maskeye 10 dakika nefes veriyor, maske poşetlenip laboratuara gidiyor; hastalar köpeklerle hiç karşılaşmıyor. Bengaluru’daki “Sniffspace” merkezinde sensörlü kasklar takan köpekler örnekleri kokularken, yapay zeka beyin aktivitesini, solunumu ve vücut dilini veriye çevirip kanser risk skoru üretiyor. Köpeklerde yaklaşık 300 milyon koku reseptörü bulunuyor; insanlarda bu sayı yalnızca 5 milyon.

“Bir saatte binlerce kez koku alabilirler. Her koku, bir örneğin değerlendirilmesi demek.” (Dognosis kurucu ortağı Akash Kulgod, AFP’ye konuştu)

Çalışmadan çıkan sonuç ne?

Karnataka eyaletindeki altı hastanede 3.275 kişiyle yürütülen ve 1.502 kişilik test grubuna odaklanan çalışmada, sistemin duyarlılığı (kanserli vakaları doğru bulma) ile özgüllüğü (sağlıklı kişileri doğru tanıma) yüzde 90’ın üzerinde çıktı. Baş-boyun, meme, akciğer, jinekolojik ve sindirim sistemi kanserlerini kapsayan 7 grupta başarı benzer düzeydeydi; erken evre vakalarda bile tespit oranı düşmedi.

“Çalışma erken bir sinyal olarak umut verici; ancak kesin sonuç için çok daha büyük bir grupla tekrarlanması gerekiyor.” (Ramaiah Memorial Hastanesi Onkoloji Şefi Dr. Santhosh Kumar Devadas)

Hastalar için ne anlama geliyor?

Hindistan’da kanser hastalarının önemli bir bölümü hastalığı ilerlemiş evrede öğreniyor; ülkede dokuz kişiden birinin yaşamının bir döneminde kansere yakalanması bekleniyor. Ağrısız ve ucuz bir ilk basamak testi, şüpheli vakaları erken yakalayıp ileri tetkike yönlendirebilir. Şirket şimdi 30 bin kişilik geniş kapsamlı bir çalışma planlıyor; ticari kullanım hedefi 2027 olarak açıklandı.

Sık Sorulan Sorular

Köpekler gerçekten kanseri koklayabiliyor mu? Evet. Eğitimli köpekler, hastalığın vücutta değiştirdiği kimyasalları algılayabiliyor; çalışmada 7 kanser grubunda yüzde 90 üzeri doğruluk gözlendi.

Test nasıl uygulanıyor? Hasta 10 dakika boyunca maskeye nefes veriyor; örnek laboratuvarda eğitimli köpekler ve yapay zeka tarafından inceleniyor. Kan alma ya da cerrahi işlem yok.

Test ne zaman kullanılabilecek? Henüz ticari değil. 2027 hedefinden önce büyük ölçekli tarama çalışmalarıyla doğrulanması gerekiyor.

Sonuç

Doğanın en güçlü koku alma sistemini dijital analizle birleştiren bu yaklaşım, tarama imkanının sınırlı olduğu bölgelerde erken teşhisi erişilebilir kılabilir. Sistem henüz deneysel aşamada; ancak önümüzdeki dönemde kanser taramasının şeklini değiştirme potansiyeli taşıyor.