Karaciğer kanserinde yapay zekâ: Gözden kaçan 15 tümör yakalandı

Karaciğer kanserinde yapay zekâ tanı dönemi başlıyor: Çin teknoloji devi Alibaba’nın araştırma kolu DAMO Akademi’nin geliştirdiği LiON adlı yapay zekâ modeli, 10 binden fazla hastanın BT görüntülerini inceleyerek hekimlerin gözünden kaçan 15 karaciğer kanserini yakaladı. Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmaya göre model, rutin görüntüleme iş akışına entegre edilen tanı desteği sayesinde tanı süresini kısaltıp hastaların tedavi planlarının değişmesine kapı açıyor.

Yapay zekâ karaciğer kanserini nasıl yakalıyor?

DAMO LiON (Liver DiagnOsis Network), kontrastlı bilgisayarlı tomografi (BT; vücuda boya vererek organları görünür kılan görüntüleme yöntemi) çekimlerini çözümleyen bir tanı destek sistemi. Model, 6.443 hastanın görüntüsüyle eğitildi; ardından 22.251 hastalık çok merkezli ve gerçek dünya verisiyle doğrulandı. Karaciğerdeki kötü huylu tümörleri ayırt etmede yüzde 97,5 doğruluk skoruna (AUC) ulaşan sistem, yağlı karaciğer ve siroz gibi zorlu hasta gruplarında da güvenilir kaldı.

Çin Tıp Üniversitesi Shengjing Hastanesi’nde yürütülen iki aylık ileri klinik denemede LiON, rutin pratiğe entegre edildi ve 10.333 hastanın taramasında hekimlere yardımcı okuyucu olarak görev yaptı. Sonuçlar çarpıcı: Yapay zekâ destekli okumada hekimlerin görüntü değerlendirme süresi yüzde 27 kısaldı, kötü huylu tümörleri yakalama duyarlılığı yüzde 11,5 arttı. Sistem, daha önce gözden kaçmış 51 lezyonun — bunların 15’i kanser — saptanmasını sağladı; bu bulgular 37 rapor düzeltmesine ve 22 çok disiplinli kurul kararına yol açtı.

“Bulgular, yapay zekânın iş akışıyla uyumlu bir tanı desteği olarak kullanıldığında kaçırılan ya da geciken tanıları azaltmaya ve klinik girişimlere yol göstermeye yardımcı olabileceğini gösteriyor.”

Karaciğer kanseri hakkında bilinmesi gerekenler

Karaciğer kanseri dünyanın en ölümcül kanser türlerinden biri; erken evrede belirti vermediği için tanı genellikle geç konuyor. Atlanan lezyonların çapı ortalama 1 santimetreydi; yani insan gözü için düşük kontrastlı, alışılmadık konumlarda küçük tümörlerdi. Hepatit B ve C enfeksiyonları, siroz, alkol kullanımı ve yağlı karaciğer hastalığı en önemli risk faktörleri arasında sayılıyor. Araştırmacılar, sistemin kaçırılan tanıları azaltma potansiyeli taşıdığını ancak hasta sonuçlarındaki etkisinin karşılaştırmalı ileri çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguluyor.

Sık Sorulan Sorular

LiON yapay zekâ modeli nasıl çalışıyor? Kontrastlı BT görüntülerini analiz edip karaciğerdeki şüpheli lezyonları işaretliyor ve hekime ikinci bir okuyucu gibi destek veriyor.

Yapay zekâ hekimin yerine geçiyor mu? Hayır. Sistem mevcut iş akışının içinde tanı desteği sunuyor; nihai kararı yine hekim veriyor.

Bu teknoloji Türkiye’de kullanılabilecek mi? Çalışma Çin’deki hastanelerde yapıldı; farklı ülkeler ve sağlık sistemlerinde ileri karşılaştırmalı çalışmaların sonuçları bekleniyor.

Sonuç

DAMO LiON, kanser tanısının en büyük kabusu olan kaçırılan vakalara ölçülebilir bir yanıt sunuyor: 10 bin kişilik denemede 15 hastanın tanısı değişti. Sıra şimdi, teknolojinin farklı ülkelerde aynı başarıyı gösterip göstermeyeceğinin test edilmesinde.