Kanser ilaç kıtlığında alarm: Ifosfamid yüzde 94 merkezde yok

ABD’de kanser ilaç kıtlığı dördüncü yılına girerken durum kötüleşiyor: Kanser merkezlerinin çatı kuruluşu NCCN’nin (National Comprehensive Cancer Network) Ağustos 2026 sonunda yaptığı ankete yanıt veren merkezlerin tamamı en az bir kanser ilacında kıtlık yaşıyor, beşte birinden fazlası beş ve daha fazla ilaca ulaşamıyor. Tablonun en çarpıcı verisi ise ifosfamid: Bu kemoterapi ilacını merkezlerin yüzde 94’ü bulamıyor.

Kanser ilaç kıtlığı hangi ilaçları vurdu?

Listenin başında, mesane, yumurtalık, testis ve rahim kanserleri ile yumuşak doku sarkomlarında kullanılan ifosfamid var. Birçok kanser türünün kemoterapi omurgasını oluşturan karboplatinte kıtlık oranı yüzde 71’e çıktı, sisplatinte yüzde 16. Mesane kanseri tedavisinin temel immünoterapisi (bağışıklık sistemini güçlendiren tedavi) olan BCG de merkezlerin yarısından fazlasında yoktu. Dosetaksel, etoposit ve 5-florourasil gibi köklü jenerik ilaçlar da listede.

Kanser merkezleri kıtlığı nasıl yönetiyor?

Merkezlerin yüzde 61’i hastaları önerilen doz ve takvimde tutabilmek için aktif önlem almak zorunda: En yaygın taktik, kısmi şişelerin birleştirilmesi gibi atık azaltma çalışmaları. Yüzde 43’ü mevcut stoğu kısıtlarken, yüzde 32’si kabul edilebilir sınırlar içinde doz veya tedavi aralığı ayarlıyor. Tedavi planı değiştiğinde merkezlerin yüzde 90’ı sigorta onayı (prior authorization) sürecini yeniden yaşıyor; yüzde 17’si bunun gecikmeye yol açtığını bildiriyor.

“Yıllardır alarm çeliyor, kanser bakımındaki bu yıkıcı ve tehlikeli sorun hakkında bilgi vermemize rağmen hâlâ aynı durumda olmamız yürek kırıcı. İyi haber, ağımızdaki kanser merkezlerinin hasta bakımını ve klinik araştırmaları yolunda tutmak için iç stratejiler geliştirmiş olması; kötü haber ise bunun, hasta deneyimini iyileştirmeye ayrılması gereken zaman ve enerjiyi tüketmesi.”

Hastalar için ne anlama geliyor?

Sorunun kökü ekonomik: Jenerik ilaçların kâr marjı düşük, ABD’de kullanılan aktif maddelerin yaklaşık yüzde 80’i Çin ve Hindistan’dan geliyor. NCCN CEO’su Dr. Crystal S. Denlinger’in açıkladığı ankete göre eczacı yöneticilerin yüzde 96’sı 2023’ten bu yana politika değişikliklerinin durumu iyileştirmediğini söylüyor. 2028’de başlaması planlanan gümrük tarifeleri üreticileri bu ilaçlardan çekilmeye itme riski taşıyor.

Sık Sorulan Sorular

Kanser ilaç kıtlığı neden çıkıyor? Jenerik kemoterapi ilaçlarının düşük kâr marjı, az sayıda üretici ve üretim tesislerindeki duruşlar ana nedenler.

Kıtlık kanser tedavisini aksatıyor mu? Merkezlerin büyük bölümü doz ayarı, stok yönetimi ve alternatif rejimlerle tedaviyi sürdürüyor; ancak tedavi planı değişen hastalarda onay süreçleri gecikme yaratabiliyor.

Çözüm için ne öneriliyor? Eczacı yöneticilerin yüzde 91’i kaliteli jenerik üretimine ekonomik teşvik verilmesini istiyor.

Sonuç

NCCN verileri, kanser ilaç kıtlığının geçici kriz olmaktan çıkıp kalıcı sorun haline geldiğini gösteriyor. Kurum, kaliteli jenerik üretimine ekonomik teşvik ve tedarikçi şeffaflığı çağrısını yineliyor.