Kan testinde kolon kanseri sinyali: Düşük karaciğer enzimlerine dikkat

ABD’de 11 binden fazla kişinin sağlık verisinin incelendiği yeni bir analizde, kan testinde kolon kanseri sinyali verebilecek düşük iki karaciğer enzimi değerinin 45 yaş altı yetişkinlerde kolorektal kanser (kalın bağırsak kanseri) tanısıyla ilişkili olduğu ortaya çıktı. Epic Research’ın 9 Eylül 2026’da açıkladığı analizde, tarama öncesi AST değeri 14 U/L altında olanlarda erken yaşta kolorektal kanser görülme olasılığı yüzde 65, ALT değeri düşük olanlarda yüzde 68 daha yüksek bulundu.

Kan testindeki düşük karaciğer enzimleri ne anlama geliyor?

Analiz, 2017-2025 arasında ilk kez kolorektal kanser taramasına giren 18-44 yaş arası 11.469 ABD’li yetişkini kapsıyor. Taramadan önceki üç yılda ölçülen AST (aspartat aminotransferaz) ve ALT (alanin aminotransferaz) enzimleri, tanı konan hastalarla konmayanlarla karşılaştırıldı. Sonuç ters beklentiye işaret etti: değerleri 30 U/L üzerinde olanlarda kansere rastlanma olasılığı yüzde 22-29 daha düşüktü. Araştırmacılar düşük değerlerin kas kütlesi ve beslenme durumu gibi altta yatan fizyolojiyi yansıtıyor olabileceğini belirtiyor.

“AST ve ALT değerlerini yükseltmeye çalışmanızı önermiyoruz. Çalışmamızda bunları değiştirmenin kanser riskini değiştireceğine dair hiçbir şey yok; bunlar büyük olasılıkla kas ve beslenme durumu gibi altta yatan fizyolojiyi yansıtıyor.”

Analizi yürüten ekipten hemşire Kersten Bartelt, bu değerlerin klinikte normal kabul edilen aralıkta olduğunu ve kimsenin tek başına düşük enzim değerine göre erken kolonoskopi istememesi gerektiği uyarısında bulundu. CNN’e konuşan gastroenterolog Dr. Mark Fenster de bulgunun hipotez üreten bir “sinyal” olduğunu, tarama pratiklerini değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

Kalın bağırsak kanserinde gençlerdeki artış bilinmesi gerekenler

Kolorektal kanser en sık 50 yaş üzerinde görülse de son on yılda 20-49 yaş grubunda görülme sıklığı yılda yaklaşık yüzde 3 arttı ve ABD’de 50 yaş altında kansere bağlı ölümlerin başlıca nedeni oldu. Bu nedenle ABD Hizmet Öncelikleri Görev Gücü (USPSTF) rutin taramanın başlama yaşını 2021’de 45’e indirdi. İngiltere’de 375 binden fazla kişiyi kapsayan ayrı bir çalışma da normal aralıkta kalan yüksek AST ve ALT değerlerinin uzun vadeli kolorektal kanser riskini düşürdüğünü gösterdi.

Sık Sorulan Sorular

Düşük AST ve ALT değerim var, kanser miyim? Hayır. Bulgu istatistiksel bir ilişkidir, neden-sonuç kanıtı değildir. Endişeniz varsa hekiminize danışın.

45 yaş altındayım, taramaya girmeli miyim? Ortalama riskli kişilerde tarama 45 yaşında başlar. Aile öyküsü veya şikâyet varsa daha erken kolonoskopi yapılabilir.

Kan testi kolon kanseri taramasının yerini tutar mı? Hayır. Kolonoskopi ve dışkıda gizli kan testi temel yöntemlerdir; bu sinyal henüz araştırma aşamasında.

Sonuç

Analizin asıl değeri, rutin kan testlerinde zaten var olan ipuçlarının genç yetişkinlerde yükselen kolorektal kanser gizemine ışık tutabileceğini göstermesi. Uzmanlar bulgunun bugünkü tarama önerilerini değiştirmediğini; düşük enzim değerlerinin gelecekteki rolünün araştırılacağını belirtiyor.