Kan kanserinde kök hücre nakli atılımı: Ölüm riski dörtte bire indi

Kan kanserlerinde kök hücre nakli gören hastalar için en korkulan komplikasyon, vericinin bağışıklık hücrelerinin hastanın kendi organlarına saldırmasıdır. Stanford Üniversitesi kaynaklı Orca-T (Tregzi) adlı hücre tedavisi bu riski faz 3 çalışmada büyük ölçüde ortadan kaldırdı; ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) da tedaviyi Temmuz 2026’da onayladı. Çalışmada nakle bağlı ölüm oranı yüzde 13,2’den yüzde 3,4’e geriledi.

Orca-T kök hücre naklini nasıl değiştiriyor?

Lösemi gibi agresif kan kanserlerinde nakil, kemoterapi ya da ışınla eski bağışıklık sistemi temizlendikten sonra vericiden alınan hücrelerin hastaya verilmesine dayanıyor. Vericinin T hücreleri kalan kanser hücrelerini avlarken bazen hastanın deri, karaciğer ve bağırsaklarına da saldırabiliyor; bu tabloya greft-versus-host hastalığı (GVHD) deniyor. Orca-T, verici hücrelerini üç bileşene ayırıyor: arındırılmış kök hücreler, bağışıklık tepkisini frenleyen düzenleyici T hücreleri (Treg) ve kanserle savaşan klasik T hücreleri. Treg’ler önce verilip sağlıklı dokuları kalkan gibi koruyor.

Precision-T çalışması ne gösterdi?

ABD’de 19 merkezde yürütülen çalışmaya akut miyeloid lösemi (AML), akut lenfoblastik lösemi (ALL) ve miyelodisplastik sendrom (MDS) tanılı 187 hasta alındı. Bir yıl sonunda orta-şiddetli kronik GVHD gelişmeden sağkalım Orca-T kolunda yüzde 78, standart nakilde yüzde 38,4 oldu. Kronik GVHD sıklığı yüzde 44’ten yüzde 12,6’ya indi; genel sağkalım da yüzde 93,9’a karşı yüzde 83,1 olarak ölçüldü.

Çalışmanın başyazarı, Stanford Tıp Fakültesi hematoloğu Dr. Robert Negrin en kritik bulguyu şöyle anlatıyor:

“Kemik iliği nakli çok riskli bir işlem; ne yazık ki hastaların yüzde 10-15’inde komplikasyonlar ölüme yol açıyor. Orca grefti verilen hastalarda bu oran yüzde 3,5’e geriledi. Bence bulguların belki de en önemlisi bu.”

Nakil kimler için bir seçenek?

Nakil, yüksek riskli akut lösemi ve MDS’de şifa şansı sunan ancak riskleri olan bir tedavi. FDA onayı Temmuz 2026’da geldi; tedavinin diğer ülkelerde erişimi için değerlendirme süreçleri sürüyor. Stanford ekibi şimdi Orca-T’yi yüksek riskli ALL’de CAR-T hücre tedavisiyle birleştiren yeni bir çalışmayı deniyor.

Sık Sorulan Sorular

Greft-versus-host hastalığı (GVHD) nedir? Kök hücre naklinde vericinin bağışıklık hücrelerinin hastanın organlarına saldırmasıdır; akut ve kronik formları bulunur.

Orca-T Türkiye’de kullanılabilecek mi? Onay şimdilik ABD ile sınırlı; diğer ülkelerde ayrı onay süreçleri işleyecek.

Yan etkileri neler? Faz 3 çalışmada ciddi enfeksiyonlar ve yeniden hastaneye yatışlar standart nakle göre daha az gözlendi.

Sonuç

Orca-T, naklin anti-kanser gücünü korurken riskini büyük ölçüde azaltan ilk Treg tabanlı tedavi olarak kayda geçti. GVHD’siz sağkalımın iki katına çıkması, lösemi ve MDS hastaları için nakli daha güvenilir bir seçenek hâline getiriyor.