İmmünoterapi direncini kıran buluş: CDK2 engeli tümörleri yok etti

ABD’deki Dana-Farber Kanser Enstitüsü bilim insanları, CDK2 adlı hücre bölünme proteinini bloke eden ilaçların, immünoterapi direncini aşabileceğini gösterdi. Molecular Cell dergisinde yayımlanan preklinik araştırmada, CDK2 inhibitörü ile bağışıklık kontrol noktası inhibitörünün (bağışıklık sisteminin kansere karşı frenini kaldıran ilaç) kombinasyonu, hayvan modellerinde kalın bağırsak ve meme kanseri tümörlerini tamamen yok etti. Klinik çalışma planlanıyor.

CDK2, immünoterapi direncini nasıl oluşturuyor?

CDK2, hücre bölünmesini yöneten ve siklin E proteiniyle birlikte çalışan bir enzim. Araştırmaya göre aşırı aktif siklin E-CDK2 ikilisi, BRD4 adlı gen düzenleyici proteinin çalışmasını kısıtlıyor ve tümör hücrelerinin bağışıklık sistemine “görünmez” kalmasını sağlayan genleri baskılıyor. Dana-Farber ekibi, CDK2’yi etkisiz bıraktığında tam tersinin gerçekleştiğini, tümör tanınmasına yarayan genlerin yeniden açıldığını ve tedaviye direncin kırıldığını gözlemledi. Ek mekanizma olarak CDK2 engeli, dentritik hücrelerin (bağışıklık sisteminin haberci hücreleri) sayısını ve tümör içine işleyişini de artırıyor.

“CDK2 inhibitörlerinin, beklemediğimiz bir biçimde, bağışıklık kontrol noktası inhibitörlerine gelişen direnci aşmak için kullanılabileceğini keşfettik.” — Dr. Peter Sicinski, Dana-Farber Kanser Enstitüsü

Hangi kanser türlerinde umut vaat ediyor?

Hastaların tümör verilerini barındıran Cancer Genome Atlas analizinde, siklin E-CDK2 aşırı çalışması mesane, yumurtalık, rahim, kolorektal, karaciğer, akciğer, lenfoma, melanom ve prostat kanserinde bağışıklıkla ilgili genlerin baskılanmasıyla bağlantılı çıktı. Kombinasyon, immünoterapiye tamamen dirençli üçlü negatif meme kanseri modelinde dahi tümörlerin kaybolmasını sağladı.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi insanlara uygulanmaya başladı mı? Hayır. Sonuçlar hayvan modellerinden elde edildi; ekip kavramı hastalarda test etmek için klinik çalışma planlıyor.

CDK2 inhibitörleri şu anda nerelerde deneniyor? Siklin E amplifikasyonu taşıyan yumurtalık ve meme kanseri hastalarında süren klinik çalışmalarda deneniyor.

Çalışma neden önemli? İmmünoterapiye direnç, tedavi başarısızlıklarının başlıca nedeni; CDK2 engeli bu direnci kırmanın yeni bir yolunu gösteriyor.

Sonuç

İmmünoterapi direncini kıran buluş, mevcut CDK2 inhibitörlerinin kullanım alanının dar bir hasta grubundan çok daha geniş bir kitleye taşınabileceğine işaret ediyor. Bir sonraki adım, kombinasyonun kanser hastalarında güvenlik ve etkinliğinin klinik çalışmalarla sınanması olacak.