Akciğer kanseri hastalarında mikroplastik oranı daha yüksek çıktı

Akciğer kanseri hastalarının ciğerlerinde, kansere sahip olmayanlara kıyasla mikroplastik adı verilen minik plastik parçacıklarına daha sık ve daha yüksek miktarda rastlandığı ortaya çıktı. Bulgu, Barselona’da toplanan Avrupa Solunum Derneği (ERS) Kongresi‘nde sunulacak yeni bir araştırmadan geldi ve havadan solunan plastiklerin ciğerlerde biriktiğine dair kanıtları güçlendirdi. Uzmanlar, mikroplastiğin kansere neden olup olmadığının henüz kanıtlanmadığını vurguluyor.

Araştırma nasıl yapıldı ve ne buldu?

Çalışmayı, İrlanda’daki University College Dublin Tıp Fakültesi’nden Dr. Ilias Dimeas, Yunanistan’daki Teselya Üniversitesi ile birlikte yürüttü. Ekip, akciğer şikâyetleri nedeniyle Larissa’daki Üniversite Hastanesi’nde bronkoskopi (ince bir tüple ciğerlere girilerek görüntüleme ve örnek alma işlemi) yapılan 100 hastayı izledi. Her hastadan, tuzlu suyla ciğerin bir bölümünün yıkanmasıyla elde edilen “akciğer yıkama sıvısı” alındı; yarısında ayrıca küçük doku parçası incelendi.

Hastaların 50’sine daha sonra akciğer kanseri tanısı kondu, 50’sine konmadı. Tüm örneklerde toplam 232 mikroplastik parçacığı sayan araştırmacılar, hastaların yüzde 70’inde en az bir örnekte mikroplastik saptadı. Kanserli hastaların akciğer yıkama sıvısında mikroplastik bulunma oranı yüzde 66 iken bu oran kansersiz hastalarda yüzde 46‘da kaldı. Saptanan plastiklerin en yaygın türleri, ambalaj ve tekstilde kullanılan polipropilen ile polietilen oldu. Fark, sigara içme durumu hesaba katıldıktan sonra da korundu.

“Bu tür bir çalışma, akciğer kanseri hastalarının örneklerinde neden daha fazla mikroplastik bulduğumuzu göstermiyor. Mikroplastikler iltihaplanmaya yol açarak kanser gibi hastalıklara katkı sağlayabilir; ama hasta akciğerlerin parçacıkları farklı tutması da mümkün.”

Mikroplastik akciğer kanserine yol açıyor mu?

Mikroplastik, beş milimetreden küçük plastik parçacıklarına verilen addır; atıkların parçalanmasıyla çevreye yayılır ve havada, suda ile gıdalada yaygın biçimde bulunur. Bilim insanları bu parçacıkların ciğerlere ulaştığını artık biliyor; asıl bilinmeyen, sağlığa etkisi. ERS Savunma Konseyi Başkanı Prof. Barbara Hoffmann, akciğer kanserinin yılda yaklaşık 2,5 milyon yeni vaka ve 1,8 milyon ölümle kanser ölümlerinin lideri olduğunu hatırlattı: En büyük neden hâlâ sigara, ikinci bilinen risk ise hava kirliliği.

Sık Sorulan Sorular

Mikroplastik akciğer kanserine neden oluyor mu? Hayır, kanıt yok. Çalışma gözlemsel; kanserli hastalarda daha fazla mikroplastik bulunduğunu gösteriyor ama neden-sonuç ilişkisi kuramıyor.

Mikroplastikten nasıl korunulur? Tam koruma mümkün değil; plastik kullanımını azaltmak ve ortamı düzenli havalandırmak maruziyeti düşürebilir.

Sigara içmiyorsam akciğer kanseri riskim yok mu? Hayır. Pasif içicilik ve hava kirliliği de bilinen risk kaynakları; mikroplastiğin rolü ise araştırılıyor.

Sonuç

Bulgular, plastik kirliliğiyle mücadelenin ekosistemlerin ötesinde insan sağlığını doğrudan ilgilendirdiğini gösteriyor. Dr. Dimeas’ın ekibi, plastik türlerinin ciğer hücreleriyle etkileşimini anlamak için laboratuvar deneylerine başladı. Kesin cevap için hastaların yıllarca izlendiği çalışmalara ihtiyaç var.