Yumurtalık kanserinde erken teşhis: 30 saniyede biyosensör devrimi

Türk bilim insanları, yumurtalık kanserinin (over kanseri) erken teşhisinde devrim yaratacak bir biyosensör testi geliştirdi. Çankırı Karatekin Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden araştırmacıların ortak projesi, tek damla kanla yaklaşık 30 saniyede sonuç veren ve düşük maliyetle üretilebilen bir elektrokimyasal test sistemi sunuyor. TÜBİTAK 1001 Programı destekli çalışma, yumurtalık kanserinde geç tanın en büyük sorun olduğu bir alanda yeni bir umut olarak değerlendiriliyor.

Yumurtalık kanserinde erken teşhis neden bu kadar önemli?

Geliştirilen sistem, biyosensör (biyolojik molekülleri algılayarak elektrik sinyali üreten küçük sensör) teknolojisine dayanıyor. Çankırı Karatekin Üniversitesi’nden Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mustafa Kemal Sezgintürk öncülüğünde yürütülen projede, yumurtalık kanseriyle ilişkili 4 farklı biyobelirteç aynı anda ölçülebiliyor. Sistem, laboratuvar ortamına ihtiyaç duymadan “hasta başı test” olarak uygulanabiliyor.

“Geleneksel yöntemlerde uzman kişiler tarafından laboratuvarlarda uzun saatler ve pahalı tekniklerle aynı gün değil, ertesi gün veya bir sonraki gün sonuçlar çıkarken, burada daha düşük maliyetle ve 20-30 saniyede sonuç veren bir sistem geliştirmiş olduk.”

Biyosensör nasıl çalışıyor?

Sistem, şeker ölçüm cihazlarına (glikometre) benzer şekilde çalışıyor: tek kullanımlık test çubukları üzerine bir damla kan damlatılıyor ve sensör, yumurtalık kanseri biyobelirteçlerini saniyeler içinde algılıyor. Araştırmacılar, yurt dışından yüksek fiyatla ithal edilen test çubuklarını da kendi laboratuvarlarında üretmeyi başardı. Aynı test, kemoterapi tedavisinin etkili olup olmadığını izlemek için de kullanılabilecek.

Sık Sorulan Sorular

Bu test ne zaman piyasaya çıkacak? Ürünün patent alması ve ticarileşmesi için süreç devam ediyor; eczanelerde satılması planlanıyor ancak henüz kesin tarih verilmedi.

Testin maliyeti ne kadar olacak? Geleneksel laboratuvar testlerine göre çok daha düşük maliyetli olduğu belirtiliyor; kesin fiyat patent ve üretim süreçleri tamamlandıktan sonra netleşecek.

Evde kendi kendine yapılabilir mi? Evet, tasarım itibarıyla hastaların glukometreye benzer şekilde evde tek damla kanla ölçüm yapabilmesi öngörülüyor.

Sonuç

Yumurtalık kanseri, belirtilerinin geç ortaya çıkması nedeniyle genellikle ileri evrede teşhis ediliyor ve bu da tedavi başarısını olumsuz etkiliyor. Çankırı ve Çanakkale’deki üniversitelerin geliştirdiği biyosensör sistemi, erken teşhisi hızlı ve erişilebilir hale getirerek bu tabloyu değiştirme potansiyeli taşıyor. Araştırmacılar patent başvurusu yapıldığını ve ticarileşme sürecinin devam ettiğini belirtiyor.