Yumurtalık kanserinde 30 saniyede teşhis: Türk bilim insanlarından

Yumurtalık kanserinde 30 saniyede yeni teşhis dönemi haberi geldi. Çankırı Karatekin Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bilim insanları, tek damla kanla laboratuvara gerek kalmadan yaklaşık 30 saniyede sonuç veren düşük maliyetli bir biyosensör test sistemi geliştirdi. Sistem, yumurtalık kanserinin erken teşhisinde devrim yaratacak.

Yumurtalık Kanseri Teşhisi Nasıl Hızlanıyor?

Çankırı Karatekin Üniversitesi (ÇAKÜ) Fen Fakültesi Analitik Kimya Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Kemal Sezgintürk, 2018 yılında TÜBİTAK 1001 Programı desteğiyle yola çıktı. Ekipler, yumurtalık kanserinin erken teşhisi için kritik olan biyobelirteçleri (kandaki hastalık belirtilerini gösteren moleküller) eş zamanlı ölçen elektrokimyasal biyosensörler geliştirdi.

“Geleneksel yöntemlerde uzman kişiler tarafından laboratuvarlarda uzun saatler ve pahalı tekniklerle aynı gün değil, ertesi gün veya bir sonraki gün sonuçlar çıkarken, burada daha düşük maliyetle ve hızlı sonuç veren bir sistem geliştirmiş olduk.”

Kamaç, sistemin hasta başı test (laboratuvar ortamına ihtiyaç duymadan yapılan hızlı test) olarak adlandırıldığını ve tek kullanımlık olduğunu açıkladı. İkinci TÜBİTAK 1001 projesiyle, yumurtalık kanseriyle ilişkili 4 farklı biyobelirtecin aynı anda ölçülebildiği elektrotlar da yine ekibe ait laboratuvarda üretildi. Test striplerinin normalde yurt dışından ithal edildiğini ve fiyatlarının yüksek olduğunu belirten Kamaç, bunları kendilerinin ürettiğini vurguladı.

Yumurtalık Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yumurtalık kanseri, kadınlarda en ölümcül jinekolojik kanser türlerinden biridir. Erken dönemde belirti vermemesi nedeniyle genellikle ileri evrede teşhis edilir. Bu nedenle hızlı ve kolay erişilebilir teşhis yöntemleri hayati önem taşır. Geliştirilen biyosensör, yalnızca erken teşhis için değil; aynı zamanda kemoterapinin (ilaçla kanser tedavisi) etkili olup olmadığını izlemek için de kullanılabilecek.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanseri testi nasıl uygulanır? Şeker ölçüm cihazlarına benzer şekilde, tek damla kan yeterli. Hastanın evde kendi kendine yapabileceği kadar pratik bir sistem tasarlandı.

Test ne kadar sürede sonuç veriyor? Yaklaşık 20-30 saniye içinde sonuç alınıyor. Geleneksel laboratuvar yöntemleri ise bir gün veya daha uzun sürebiliyor.

Bu test ne zaman kullanıma girecek? Patent başvurusu yapıldı ve ticarileştirme süreci devam ediyor. Eczanelerde satılması durumunda hastalar evde kendi kendilerini kontrol edebilecek.

Sonuç

Türk bilim insanlarının geliştirdiği bu biyosensör, yumurtalık kanserinde erken teşhisi erişilebilir kılma potansiyeli taşıyor. Ticarileşme süreci tamamlandığında hem kliniklerde hem de evde kullanılabilecek olan sistem, kanserli hastaların tedavi sürecini izlemeyi de kolaylaştıracak. Çalışmalar uluslararası indeksli dergilerde yayımlandı ve araştırmacı Sigma Xi bilimsel onur topluluğuna tam üyeliğe davet edildi.