Ultra-İşlenmiş Gıdalar Kolon Kanseri Riskini Artırmıyor

Amerika Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) araştırmacıları, 461 bin 682 kişiyi kapsayan ve yaklaşık 19 yıl süren bir çalışmada ultra-işlenmiş gıdaların toplam tüketiminin kolorektal kanser (kalın bağırsak ve rektum kanseri) riskini artırmadığını tespit etti. Çalışma, işlenmiş et tüketiminin riski yükselttiğini; tam tahıl, lif ve süt ürünlerinin ise riski düşürdüğünü gösterdi.

Ultra-İşlenmiş Gıdalar Kolon Kanserine Yol Açıyor Mu?

NIH-AARP Beslenme ve Sağlık Çalışması kapsamında 1995-1996 yıllarında 50-71 yaş arası 461 bin 682 kişi beslenme alışkanlıkları açısından takibe alındı ve 2018 yılına kadar izlendi. Katılımcıların ultra-işlenmiş gıda (UİG) tüketimi, gıdaları işlenme derecesine göre dört kategoriye ayıran NOVA sınıflandırma sistemiyle değerlendirildi. Sonuçta, toplam UİG tüketimi yüksek olan kişilerde kolorektal kanser görülme sıklığının artmadığı belirlendi. Çalışma PLOS Medicine dergisinde 15 Ekim 2026’da yayımlandı.

“Bu yaşlı Amerikalı nüfusta, toplam ultra-işlenmiş gıda tüketimi ile kolorektal kanser insidansı arasında bir ilişki gözlemedik; ancak gıda gruplarına baktığımızda, tam tahıl ve süt ürünleri tüketimi daha yüksek olanlarda kolorektal kanser insidansının daha düşük, et tüketimi daha yüksek olanlarda ise daha yüksek olduğunu gördük.”

Kolorektal Kanser ve Beslenme Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Kolorektal kanser, kalın bağırsağı (kolon) ve rektumu etkileyen kanser türüdür ve dünyada en sık görülen kanserler arasında üçüncü sırada yer alır. Erken tanı, kolonoskopi (bağırsağın içini inceleyen endoskopik muayene) ile mümkündür. Risk faktörleri arasında yaş, aile öyküsü, obezite ve işlenmiş et tüketimi sayılır. Çalışma, UİG’lerin tek bir kategori olarak değerlendirilmemesi gerektiğini; tam tahıl, lif ve süt ürünleri gibi sağlıklı UİG kaynaklarının koruyucu etkisinin, işlenmiş et gibi zararlı UİG kaynaklarının oluşturduğu riski dengeleyebildiğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar ayrıca, UİG tüketiminin %10’unu az işlenmiş gıdalarla değiştirmenin kolorektal kanser insidansını %2 düşürdüğünü hesapladı.

Sık Sorulan Sorular

Ultra-işlenmiş gıda tüketmek kolon kanseri riskini artırır mı? Çalışma, toplam UİG tüketiminin kolorektal kanser riskini artırmadığını gösterdi. Ancak işlenmiş et kaynaklı UİG tüketimi riski yükseltiyor.

Hangi gıdalar kolorektal kanserden koruyor? Tam tahıl, lif, süt ürünleri ve kalsiyum içeren gıdalar — ister ultra-işlenmiş ister az işlenmiş olsun — kolorektal kanser riskini düşürüyor.

Bu çalışma gençleri kapsıyor mu? Hayır. Çalışma yalnızca 50-71 yaş arası, çoğunlukla beyaz Amerikalıları kapsadı; sonuçlar genç ve çeşitli nüfuslara genellenemez.

Sonuç

461 bin kişilik dev çalışma, ultra-işlenmiş gıdaların bir bütün olarak kolorektal kanser riskini belirlemediğini, ancak gıdanın türünün belirleyici olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, UİG’leri homojen bir grup olarak değerlendirmek yerine içeriğine göre değerlendirmenin daha doğru olduğunu vurguluyor. Mevcut beslenme rehberleri — tam tahıl ve lif alımını artırmak, işlenmiş eti sınırlamak — geçerliliğini koruyor.