Rektal Kanserde Kan Testi Ameliyat Kararını Yüzde 100 Doğruladı

Erken evre rektal (makat) kanseri hastalarında, kemoterapi sonrası kanda tümör DNA’sı (ctDNA) aranması, büyük bir ameliyata ihtiyaç duyan hastaları yüzde 100 doğrulukla belirleyebiliyor. Kanada Kanser Denemeleri Grubu’nun (Canadian Cancer Trials Group, CCTG) CO.28 adlı faz 2 çalışmasında, kemoterapiden sonra ctDNA’sı temizlenen hastaların çoğu organ koruyucu küçük cerrahiyle yetinirken, ctDNA belirlenen 4 hastanın tamamına büyük ameliyat önerildi. Sonuçlar 2 Ekim 2026’da JCO Precision Oncology dergisinde yayımlandı.

Rektal Kanserde ctDNA Kan Testi Nasıl Çalışıyor?

Çalışma, lenf bezlerine yayılmamış (evre T1–T3, N0) erken rektal kanserli 58 hastayı kapsadı. Hastalara üç ay kemoterapi (CAPOX veya FOLFOX) uygulanıp radyasyon verilmeden transanal endoskopik cerrahi (TES) yapıldı. TES, tümörün anüs yoluyla çıkarıldığı ve rektumun korunduğu daha az müdahaleli bir yöntemdir. Bağırsak koruması düşünülmeyen hastalara ise total mezorektal eksizyonu (TME) adı verilen büyük ameliyat önerildi.

Araştırmacılar, Guardant Reveal adlı doku gerektirmeyen bir ctDNA testi kullandı. Bu test, tümör dokusuna ihtiyaç duymadan 20 binden fazla epigenetik bölgeyi tarayarak kandaki tümör DNA’sını arıyor. Kemoterapi öncesi hastaların yüzde 45,8’inde kanda ctDNA saptanırken, kemoterapi sonrası bu oran yüzde 8,7’ye düştü (P < 0,0001). 41 hastanın 17'sinde ctDNA tamamen temizlendi.

Rektal Kanserde Organ Koruması Neden Önemli?

TME ameliyatı, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebiliyor; kalıcı kolostomi (karından dışkı çıkarma) veya bağırsak-kasık fonksiyon kaybı görülebiliyor. Kan testi, bu büyük ameliyata gerçekten ihtiyaç duyanları doğru tanımlayarak gereksiz cerrahiyi önlemeyi hedefliyor. Kemoterapi sonrası ctDNA belirlenen 4 hastanın tamamına TME önerildi (yüzde 100), buna karşılık ctDNA temizlenen hastaların yalnızca yüzde 38,1’ine TME önerildi (P = 0,03).

Sık Sorulan Sorular

Bu kan testi rektal kanser teşhisi için mi kullanılıyor? Hayır. ctDNA testi, mevcut hastalarda kemoterapiye yanıtı ve ameliyat ihtiyacını değerlendirmek için araştırılıyor; teşhis aracı değildir.

CO.28 çalışması onaylanmış bir tedavi sunuyor mu? Hayır. Bu bir faz 2 çalışmasıdır; ctDNA’ya dayalı ameliyat kararı henüz standart bakım değil. Yaklaşım, kemoradyoterapi + lokal eksizyonla karşılaştıran bir faz 3 denemede (NCT06205485) test ediliyor.

ctDNA temizlenmeyen ne olur? Kanda ctDNA kalan hastalarda kemoterapiye yanıt zayıf veya kalıcı kanser bulundu; bu hastalara büyük ameliyat önerildi. İki hasta ameliyatı reddetti; birinde kanser lenf bezlerine geri döndü.

Sonuç

CO.28 denemesi, doku gerektirmeyen ctDNA testinin erken rektal kanserde kemoterapi yanıtını ve ameliyat ihtiyacını değerlendirmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor. Kan testi, MRI ve endoskopi sonuçlarına ek bir karar aracı olabilir; ancak standart tedaviye girmesi için daha geniş faz 3 çalışmaların sonuçlanması gerekiyor.