Pankreas kanserinde erken teşhis: PANXEON kan testi yüzde 87 doğruladı

Pankreas kanserinde erken teşhis artık tek bir kan testiyle mümkün olabilir. City of Hope araştırmacılarının geliştirdiği PANXEON adlı sıvı biyopsi testi, evre 1 ve 2 pankreas kanserini yüzde 87 doğrulukla tespit etti; yanlış pozitif oranı düşük riskli grupta yalnızca yüzde 3 çıktı. Nature Medicine’de yayımlanan çalışma, üç biyobelirteci yapay zekayla birleştiren ilk testin pankreas kanserini cerrahiyle geçilebilir en erken evrede yakalayabileceğini gösteriyor.

PANXEON nedir ve nasıl çalışıyor?

PANXEON, bir kan örneğinde pankreas kanserine işaret eden üç biyobelirteci eş zamanlı ölçüyor: serbest dolaşan mikroRNA’lar (hücrelerden salınan küçük genetik parçalar), eksozomal mikroRNA’lar (hücreler arası taşıyan keseciklerin içindeki genetik materyal) ve CA19-9 adlı protein. Üç ölçüm, bir yapay zeka algoritmasıyla tek risk skoru halinde birleştiriliyor. Böylece kişinin pankreas kanseri taşıyıp taşımadığı tek bir kan örneğiyle değerlendirilebiliyor.

“Pankreas kanseri bu kadar ölümcül olmaya devam ediyor çünkü genellikle iyileşme penceresi kapanmaya başladıktan sonra buluyoruz. Bu bulgular, kanseri belirtiler ortaya çıkmadan önce ve daha fazla tedavi seçeneği hâlâ mevcutken yakalama yolunda ilerlemeyi temsil ediyor.”

Pankreas kanserinde erken teşhis neden hayati?

Pankreas kanseri, tüm kanser türleri arasında en düşük beş yıllık sağkalım oranına sahip: hastaların yalnızca yüzde 14’ü teşhisten sonra beş yıl yaşıyor. Hastaların yaklaşık yüzde 90’ında tümör, kanser başka organlara yayıldıktan sonra tespit ediliyor. Evre 1’de yakalanan pankreas kanserinde cerrahi ile tümörün tamamen çıkarılması mümkün. City of Hope Moleküler Tanı ve Deneysel Terapiler Bölümü Başkanı Dr. Ajay Goel, “Pankreas kanserini ne kadar erken bulursak, anlamlı bir müdahalenin hâlâ mümkün olma şansı o kadar artıyor” diyor.

Sık Sorulan Sorular

PANXEON testi kimlere uygulanabilir? Ailesinde pankreas kanseri öyküsü olan, kalıtsal genetik risk taşıyan, pankreas kisti veya kronik pankreatit bulunan kişiler en çok yarar görecek grup. Güvenilir bir kan testi, kimin daha ileri tetkik gerektirdiğini belirleyebilir.

Testin doğruluk oranı ne kadar? Evre 1 ve 2 pankreas kanserini yüzde 87 doğrulukla tespit etti. Kanser öncesi “evre 0” kabul edilen yüksek dereceli displaziyi yüzde 64’ten fazla oranda yakaladı — bu, kanser gelişmeden müdahale şansı demek.

Bu test ne zaman hastanede kullanılacak? PANXEON henüz araştırma aşamasında. City of Hope, Biocartis’in test haklarını alma opsiyonuyla klinik denemelere taşınması için FDA ile görüşmelere başladı.

Sonuç

Yaklaşık 1.800 hastada ABD, Avrupa ve Asya’da doğrulanan PANXEON, pankreas kanserinde erken teşhisin önündeki en büyük engeli — kanserin çok geç bulunmasını — aşma yolunda somut bir adım. Üç biyobelirteğin yapay zekayla tek skorda birleşmesi, önceki kan testlerinin başarısız olduğu noktada farklılaşıyor. Test klinik onay aldığında, yüksek riskli kişilerin takibinde invaziv prosedürlerin yerini basit bir kan testi alabilir.