Kanserde hazır T hücresi dönemi: Kordon kanından ölçeklenebilir tedavi

Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) bilim insanları, bağışlanan kordon kanındaki kök hücrelerden üretilen ve birçok solid tümörde (organda oluşan kanserlerde) bulunan NY-ESO-1 proteinini hedefleyen hazır T hücresi tedavisi geliştirdi. Cell Reports Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, AlloESO-T adı verilen bu hücreler yumurtalık kanseri ve melanom (deri kanseri) modellerinde tek dozla tümörleri kontrol altına aldı ve yaşam süresini uzattı. Yöntem henüz insan denemesine girmedi; ön klinik aşamada.

Hazır T hücresi tedavisi nasıl çalışıyor?

Tedavi, T hücre reseptörü (TCR) adı verilen bir immünoterapi türüne dayanıyor. TCR terapisi, bağışıklık hücrelerinin laboratuvarda tümör avcısına dönüştürüldüğü CAR-T hücre tedavisinden farklı olarak, kanser hücresinin içinde üretilip yüzeye taşınan protein parçalarını da tanıyabiliyor. Bu özellik, kanser yapıcı sinyallerin çoğunun hücre içinde gizli olduğu solid tümörlerde büyük avantaj sağlıyor.

Araştırmacılar, olgun T hücreleri yerine kordon kanındaki kan yapıcı kök hücrelere NY-ESO-1’i tanıyan reseptör genini ekledi. Böylece üretilen tüm hücreler tek ve aynı hedefe yönelirken, sağlıklı dokulara saldırı ve graft versus host hastalığı (nakledilen hücrelerin alıcı vücuduna zarar vermesi) riski büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

“Bu platform, ürünün hastaya gerektiği anda zaten üretilmiş, dondurulmuş ve kullanıma hazır olduğu bir geleceğe bizi yaklaştırıyor.”

Kanser tedavisinde neden önemli?

Hastaya özel üretilen mevcut T hücresi tedavilerinin hazırlanması haftalar sürüyor ve maliyetleri yüz binlerce dolara ulaşabiliyor. AlloESO-T platformunda ise az sayıda kordon kanı kök hücresinden yaklaşık altı haftada trilyonlarca tedavi hücresi, yani binlerce doz üretilebiliyor; tahmini maliyetin doz başına 5 bin dolar dolayında olduğu belirtiliyor. Hücreler ayrıca, hedef proteinini kaybeden tümör hücrelerini yakalayan bir yedek tanıma sistemi de taşıyor.

Sık Sorulan Sorular

Hazır T hücresi tedavisi hastalara ne zaman uygulanabilecek? Yöntem şimdilik yalnızca laboratuvar ve hayvan deneylerinde test edildi; insan denemeleri için hazırlık sürüyor.

Bu tedaviden hangi kanserler yararlanabilir? NY-ESO-1 taşıyan solid tümörler, örneğin yumurtalık kanseri, melanom ve prostat kanseri başlıca adaylar; platform diğer hedeflere de uyarlanabilir.

Mevcut CAR-T tedavisinden farkı ne? Her hasta için ayrıca üretilmek yerine önceden üretilip saklanabilir; böylece tedaviye erişim hızlanır, maliyet düşer.

Sonuç

AlloESO-T platformu, pahalı ve zaman alan kişiye özel hücre tedavilerinin yerini alabilecek ölçeklenebilir bir model ortaya koyuyor. UCLA ekibi, klinik deneme sürecini hızlandırmak için üniversitenin İleri Biyoterapi Merkezi’ndeki üretim altyapısını kullanmayı planlıyor.