Kalıcı kimyasallar agresif meme kanseri riskini ikiye katlıyor

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), kanında perflorooktanoik asit (PFOA) ve perflorooktansülfonik asit (PFOS) adlı iki “kalıcı kimyasal” yüksek düzeyde bulunan kadınların, östrojen reseptörü negatif (ER-negatif) meme kanserine yakalanma riskinin neredeyse iki kat arttığını belirledi. Çalışma, 50 binden fazla kadının verisini analiz ederek bu çevresel kimyasalların agresif tümör türleriyle ilişkisini ortaya koydu.

Kalıcı Kimyasallar Agresif Meme Kanserini Nasıl Etkiliyor?

PFOA ve PFOS, per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS) ailesine ait iki kimyasaldır. Yağ tutmaz tencereler, su geçirmez kumaşlar ve gıda ambalajlarında on yıllar boyunca kullanılan bu maddeler, doğada parçalanmadığı için “kalıcı kimyasallar” (forever chemicals) olarak biliniyor. İnsan vücudunda yıllarca birikebilen PFAS, karaciğer ve bağışıklık sistemi başta olmak üzere birçok sistemi etkiliyor.

NIH araştırmacıları, 2003-2009 yıllarında ABD ve Porto Riko’da kaydedilen Sister Study verisini kullandı. Kanser tanısı konmadan yıllar önce alınan kan örneklerinde 17 farklı PFAS ölçüldü. PFOA düzeyi en yüksek gruptaki kadınların ER-negatif meme kanserine yakalanma oranı, en düşük gruba göre yüzde 67 daha yüksekti. PFOS’ta bu oran yüzde 93’e ulaştı.

“Kadınlar, çevrelerindeki kimyasalların sağlıklarını nasıl etkilediği konusunda net yanıtları hak ediyor. Bu NIH çalışması, iki kalıcı kimyasalı ER-negatif meme kanserinde daha yüksek riskle ilişkilendiriyor.”

ER-Negatif Meme Kanseri Neden Daha Tehlikeli?

ER-negatif meme kanseri, tümör hücreleri östrojen hormonuna duyarlı reseptörler taşımayan bir alt türdür. Östrojene yanıt veren tümörlere göre daha hızlı büyür, daha sık yayılır ve tedavi seçenekleri daha sınırlıdır. Risk faktörleri de diğer türlerden farklıdır ve bilim dünyasında bu konuda hâlâ fazla veri yoktur. NIH çalışması, çevresel kimyasal maruziyetinin bu boşluğu doldurabilecek bir faktör olabileceğini gösteriyor.

Sık Sorulan Sorular

PFAS kimyasallarına maruziyet nasıl azaltılabilir? Musluk suyu filtrelemek, yağ tutmaz kaplama gerekmeyen mutfak eşyaları tercih etmek ve PFAS içermeyen ürünler seçmek maruziyeti azaltabilir.

Çalışma bu kimyasalların kansere yol açtığını kanıtlıyor mu? Hayır, araştırma bir ilişki gösteriyor; nedensellik kanıtlamıyor. Yine de bulgular önceki meta-analizlerle tutarlı.

PFOA ve PFOS hâlâ kullanılıyor mu? İki kimyasal da büyük ölçüde aşamalı olarak kaldırıldı, ancak vücutta birikmesi nedeniyle çoğu insanda hâlâ ölçülebilir düzeylerde bulunuyor.

Sonuç

Bulgular, Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlandı. NIH araştırmacıları, PFOA ve PFOS’un yerini alan yeni nesil PFAS kimyasallarının da kanser riski açısından araştırılması gerektiğini vurguluyor. Çalışma, çevresel maruziyetin azaltılmasının agresif meme kanserini önlemede yeni bir strateji olabileceğini işaret ediyor.