İmmünoterapide sinir hasarı: 1553 melanom hastasında NYU çalışması

Immün kontrol noktası inhibitörleri (bağışıklık sisteminin kanserle savaşmasını sağlayan ilaçlar) kullanan melanom hastalarının yaklaşık yüzde 12’sinde sinir sistemi hasarı geliştiğini ortaya koyan geniş çaplı bir araştırma, New York Üniversitesi (NYU) Tıp Fakültesi tarafından yayınlandı. Journal of Translational Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, 1.553 melanom (cilt kanserinin en ölümcül türü) hastasının verilerini inceledi ve sinir hasarı gelişen hastalarda kanserin nüks etme oranının daha düşük olduğunu gösterdi.

İmmünoterapi sinir hasarına nasıl yol açıyor?

Araştırma ekibi, Checkmate 238, Checkmate 915 ve Checkmate 067 adlı üç büyük faz III klinik denemenin güvenlik verilerini bir araya getirdi. Bu denemelerde hastalar ipilimumab (Yervoy), nivolumab (Opdivo) veya ikisinin kombinasyonu ile tedavi edilmişti. Çalışmaya göre, 187 hastada ikinci derece veya daha ağır nörotoksisite (sinir dokusunda zehirleyici etki) görüldü. Bu hastaların yüzde 80’inde belirtiler tedavinin ilk altı ayında ortaya çıktı; 59 hastada birden fazla farklı nörolojik belirti kaydedildi.

Ipilimumab, CTLA-4 adlı kontrol noktasını bloke ederek T hücrelerini (bağışıklık sisteminin kanserle savaşan hücreleri) erken aşamada aktive eder. Nivolumab ise PD-1 noktasını hedefler. Araştırmada ipilimumab kullanan hastalarda nörotoksisite riskinin nivolumab’a göre belirgin biçimde yüksek olduğu görüldü.

“Grade 2 veya daha yüksek nörotoksisite gelişen hastalarda nüks oranları daha düşük ve klinik fayda daha yüksekti. Bu durum, tedavinin daha güçlü çalıştığına işaret ediyor.”

Melanom Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Melanom, pigment üreten hücrelerden (melanosit) kaynaklanan bir cilt kanseridir. Güneşe aşırı maruziyet, açık ten ve aile öyküsü başlıca risk faktörlerindendir. Erken yakalandığında cerrahi ile tamamen çıkarılabilir; ancak metastatik (yaygın) melanom uzun süre en zor tedavi edilen kanser türlerinden biriydi. İmmün kontrol noktası inhibitörleri, metastatik melanom tedavisinde çığır açmıştır. Bu ilaçlar T hücrelerinin üzerindeki fren mekanizmalarını kaldırarak kanserle savaşmalarını sağlar. Ancak bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonu, sağlıklı dokulara da zarar verebilir.

Sık Sorulan Sorular

İmmünoterapide sinir hasarı belirtileri nelerdir? Uyuşma, karıncalanma, kas güçsüzlüğü, denge kaybı ve hafif bilişsel değişiklikler en sık görülen belirtilerdir. Çalışmada bu şikayetler çoğu zaman hafif başlayıp daha ciddi tabloya dönüşebilir.

Sinir hasarı gelişen hastalarda tedavi kesiliyor mu? Her zaman değil. Çalışma, nörotoksisite gelişen hastalarda kanserin nüks etme oranının daha düşüğünü gösterdi. Yani yan etki bir yandan tedavinin etkili olduğunu da gösterebilir. Hastaneye yatış gerektiren 23 vaka dışında çoğu belirti orta dereceliydi.

İmmünoterapi öncesi risk tahmin edilebilir mi? NYU ekibi, tedavi öncesi alınan kan örneklerindeki otoantikor profillerini ve T hücresi gen ifadesini inceledi. Nörotoksisite gelişen hastalarda sinir sistemiyle ilişkili antikorların ve nörogelişim ile nörotransmitter sinyal yolaklarına bağlı gen ifadelerinin daha fazla bulunduğunu saptadı. Bu bulgular, gelecekte tedavi öncesi risk değerlendirmesi sağlayabilir.

Sonuç

NYU araştırması, immünoterapi alan hastaların ilk altı ayda yakından izlenmesi gerektiğini ve hastaların bildirdiği hafif nörolojik şikayetlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Tedavi öncesi kan testleriyle risk öngörüsü mümkün olabilir; bu, özellikle melanom gibi etkili immünoterapi seçenekleri olan kanserlerde doz ve tedavi seçimini kişiselleştirmeye yardımcı olabilir.