GLP-1 İlaçları Kanser Riskini Yüzde 30 Azaltıyor: Yeni Araştırma

GLP-1 ilaçları olarak bilinen zayıflama ve diyabet ilaçları (Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Zepbound), kanser riskini önemli ölçüde düşürebiliyor. Pennsylvania Üniversitesi’nden 111 bin kadın üzerinde yapılan bir çalışma, bu ilaçları kullananların meme kanserine yakalanma olasılığının yaklaşık yüzde 30 daha düşük olduğunu gösterdi. Bulgular, 2026 Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) Yıllık Toplantısı’nda sunuldu ve JCO Oncology Practice dergisinde yayımlandı.

GLP-1 İlaçları Kanser Riskini Nasıl Etkiliyor?

GLP-1 reseptör agonistleri (glukagon benzeri peptid-1 reseptör agonistleri), vücutta doğal olarak bulunan bir hormonu taklit ederek kan şekerini düzenler ve iştahı azaltır. Bu ilaç grubunda semaglutid (Ozempic, Wegovy) ve tirzepatid (Mounjaro, Zepbound) yer alır. Orijinal olarak tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilen bu ilaçlar, son yıllarda dünya genelinde en çok kullanılan kilo verme ilaçları arasına girdi.

Pennsylvania Üniversitesi Abramson Kanser Merkezi’nden Dr. Elizabeth McDonald önderliğinde yürütülen çalışmada, 45-80 yaş arası, vücut kitle indeksi 25 ve üzeri 111 bin 646 kadının sağlık kayıtları incelendi. GLP-1 ilacı kullanan 15 bin 264 kadında meme kanseri görülme oranı, kullanmayanlara göre yüzde 30,5 daha düşüktü. Cleveland Clinic’in 12 binden fazla hastayı kapsayan başka bir çalışması ise GLP-1 ilaçlarının akciğer, meme, kolorektal ve karaciğer kanserinde metastaz ilerlemesini anlamlı şekilde azalttığını ortaya koydu.

“Çalışmamız gözlemsel nitelikte olduğu için GLP-1 ilaçları ile meme kanseri insidansı arasındaki ilişkiyi kesin olarak doğrulamıyor. Ancak bu bulgular, kilo verme ilaçlarını potansiyel kanser önleme araçları olarak araştırmanın değerini gösteren kanıt birikimine katkı sağlıyor.”

Obeziteye Bağlı Kanserler İçin Ne Anlama Geliyor?

Houston Methodist Hastanesi’nden Dr. Aparna Kamat’ın ekibi, diyabeti olmayan 229 bin obez yetişkin üzerinde yaptığı çalışmada GLP-1 ilaçlarının obeziteye bağlı kanserlerde yüzde 41 azalma sağladığını tespit etti. Rahim kanserinde bu oran yüzde 58’e yükseldi. Aşırı kilo, en az 13 kanser türü için bilinen bir risk faktörü; GLP-1 ilaçlarının sadece kilo kaybı değil, iltihaplanmayı azaltma ve metabolik yolları düzenleme gibi mekanizmalarla da koruyucu etki gösterebileceği düşünülüyor.

Sık Sorulan Sorular

GLP-1 ilaçları kanseri önlemek için onaylandı mı? Hayır. Mevcut veriler gözlemsel çalışmalardan geliyor; nedensellik kanıtlamıyor. Prospektif klinik denemeler planlanıyor.

Hangi kanser türlerinde en fazla etki görüldü? Meme, kolorektal, karaciğer, akciğer ve rahim kanserinde anlamlı risk azalması gözlendi.

GLP-1 ilaçlarının kansere yol açtığına dair kanıt var mı? 50’den fazla randomize çalışmada toplam kanser riskinde artış saptanmadı. Tiroid C hücreli kanser endişesi hayvan deneylerine dayanıyor; insan verilerinde doğrulanmadı.

Sonuç

GLP-1 ilaçları kanser önleme alanında umut vadeden bir araştırma konusu. Pennsylvania Üniversitesi ve Cleveland Clinic çok merkezli prospektif denemeler hazırlıyor. Ancak uzmanlar, kanser riskini azaltmak tek başına bu ilaçları kullanmak için yeterli bir gerekçe değil; mevcut kardiyometabolik faydaların yanında potansiyel kanser koruyucu etkisinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.