Çocukluk çağı kemoterapisi karaciğeri yaşlandırıyor: 2.200 mutasyon

Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, çocukluk çağı kemoterapisi gören çocukların karaciğer hücrelerinde ortalama 2.200 mutasyon (DNA’daki kalıcı değişiklik) biriktiğini ortaya koydu. Wellcome Sanger Enstitüsü ile King’s College London iş birliğinde yapılan çalışma, sisplatin ve karboplatin içeren platin bazlı kemoterapi alan çocukların karaciğer hücrelerinin, normalde yetişkinlerde görülen mutasyon yüküne kavuşarak “yaşlandığını” gösterdi. Bulgular, bu çocukların karaciğer hastalıkları ve ikincil tümör (tedavi sonrası gelişen yeni kanser) riski bakımından ömür boyu izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.

Çocukluk çağı kemoterapisi karaciğeri nasıl etkiliyor?

Araştırma, çocukluk çağının en sık karaciğer kanseri olan hepatoblastom nedeniyle platin tedavisi sonrasında tümör ameliyatı geçiren çocukların karaciğer ve kan dokularını inceledi. NanoSeq adlı yüksek hassasiyetli DNA dizileme tekniğiyle yapılan analizde, platin gören çocukların karaciğerinde yetişkin düzeyinde mutasyon birikimi saptandı. Genetik hasar ilaçla orantılı olarak artıyordu: sadece sisplatin alan çocuklarda mutasyon sayısı daha az, karboplatin de alanlarda daha fazlaydı.

“Çok sayıda kanser geni bulduk, ancak bu, bu hücrelerin ileride kesinlikle kanserleşeceği anlamına gelmiyor. Tek söylediğimiz, bu hücrelerin ileride sorunlara yol açma potansiyeline dair kanıt olduğudur.”

Sözler, çalışmanın yazarlarından King’s College London öğretim üyesi Foad Rouhani’ye ait. Rouhani, platinin karaciğer hücrelerinde kan hücrelerine kıyasla çok daha fazla mutasyona yol açtığını, bunun nedeninin henüz bilinmediğini belirtti.

Hepatoblastom Nedir, Kimleri Etkiliyor?

Hepatoblastom, büyük bölümü üç yaşından önce teşhis edilen nadir bir çocukluk çağı karaciğer tümörüdür. Platin bazlı kemoterapi, yerleşik evre hepatoblastomda beş yıllık hayatta kalma oranını yüzde 20’lerden yüzde 80’in üzerine taşıdı. Araştırmacılar bu nedenle bulguların tedavilerin bırakılması değil, tedavi sonrası izlemenin güçlendirilmesi anlamına geldiğini vurguluyor.

Sık Sorulan Sorular

Platin bazlı kemoterapi güvenli mi? Sisplatin ve karboplatin hepatoblastomda hayatta kalmayı büyük ölçüde artırdı; öneri tedavinin bırakılması değil, karaciğer sağlığının ömür boyu izlenmesidir.

Araştırmada hangi yöntem kullanıldı? Karaciğer ve kan örnekleri NanoSeq tekniğiyle analiz edildi; sonuçlar platin almayan çocuklarla karşılaştırıldı.

Bulgular pratikte neyi değiştirecek? Baylor College of Medicine uzmanları, karaciğer kanseri tedavisi görmüş çocukların 30’lu yaşlarından sonrasını kapsayan izlem çalışmaları çağrısı yaptı.

Sonuç

Çalışmanın asıl katkısı, platin ilaçlarının sağlıklı dokuda bıraktığı genetik hasarı çocuklarda ilk kez net biçimde görünür kılması. Platin bazlı tedaviler hayat kurtarmaya devam ederken, karaciğerin yaşam boyu izlenmesi ve hasarı azaltan yeni nesil kemoterapilerin geliştirilmesi önümüzdeki dönemin en önemli adımları.