Cilt Kanserinde 3D Mikroigne Atılımı: Turk Bulusuna Altın Madalya

İstanbul’daki üç üniversitenin ortak araştırma merkezinde geliştirilen 3D baskılı mikroiğne yaması, melanom (cilt kanserinin en agresif türü) tedavisinde cerrahi gerektirmeden kemoterapi ve ısı tedavisini aynı anda tümör bölgesine taşıyor. Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ), Marmara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın (İÜC) Sağlık Biyoteknolojisi Mükemmeliyet Merkezi (SABİOTEK) bünyesinde geliştirilen sistem, Romanya’nın Iași kentinde düzenlenen EUROINVENT 2026’da Altın Madalya ve Dünya Buluşlar ve Fikri Mülkiyet Birlikleri Birliği (WIIPA) Özel Ödülü’nü kazandı.

Cilt Kanserinde 3D Mikroiğne Yaması Nasıl Çalışıyor?

Hidrojel tabanlı mikroiğneler (cilde nüfuz eden milimetrik iğneler) üç boyutlu biyoyazıcıyla üretildi. Sistem iki işlevsel bölgeden oluşuyor: tabana yerleştirilen grafen kuantum noktaları (5-10 nanometre boyutunda karbon temelli partiküller), 808 nanometre dalga boyundaki dış ışıkla uyarılınca ısı üretiyor ve tümör bölgesinde yaklaşık 42°C’lik lokal sıcaklık artışı sağlıyor. Mikroiğnelerin uç kısmında ise kemoterapötik ilaç 5-florourasil (5-FU, DNA sentezini engelleyen kanser ilacı) kontrollü biçimde salınıyor. Sıcaklık artışı kanser hücrelerinde programlı hücre ölümünü (apoptozis) tetiklerken, ilacın salımını da hızlandırıyor.

“İlaçları yalnızca kanserin bulunduğu bölgeye mikroiğneler aracılığıyla lokal olarak iletiyoruz. 808 nanometre dalga boyunda ışıkla uyardığımızda kuantum noktaları aktive oluyor ve sistem ısınıyor. Bu da o bölgedeki hücrelerin içindeki proteinleri hasara uğratarak hücrelerin ölümüne yol açıyor.”

melanom Tedavisinde Neden Önemli?

Melanom, cilt kanserleri arasında en yüksek ölüm oranına sahip türdür ve hızla diğer organlara yayılabilir. Mevcut kemoterapi, ilacın tüm vücuda yayılmasına bağlı ciddi yan etkiler (bulantı, saç dökülmesi, bağışıklık zayıflaması) yaratırken, bu yeni yama ilacı doğrudan tümöre ulaştırıyor. Sistem cerrahi müdahale gerektirmiyor ve hasta konforunu artırıyor. TÜBİTAK ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) destekli çalışma ACS Applied Bio Materials dergisinde yayımlandı; iki patent başvurusu da tescil aşamasında. Kanser hücreleri üzerindeki laboratuvar çalışmaları tamamlandı, klinik öncesi aşama planlanıyor.

Sık Sorulan Sorular

Mikroiğne yaması hastaya nasıl uygulanıyor? Yama, içi ilaç ve kuantum noktaları yüklü mikroskobik iğneler içeren bir bant şeklinde cildin tümör bölgesine yapıştırılıyor; ardından dışarıdan 808 nm ışıkla uyarılıyor.

Bu yöntemin yan etkileri var mı? İlaç doğrudan tümöre verildiği için vücudun sağlıklı bölgelerine yayılmıyor; bu da klasik kemoterapinin sistemik yan etkilerini büyük ölçüde azaltıyor.

Yöntem insanlarda ne zaman kullanılacak? Laboratuvar çalışmaları tamamlandı, klinik öncesi (hayvan) aşaması planlanıyor; insan denemeleri içinse ek süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

Sonuç

SABİOTEK ekibinin geliştirdiği 3D baskılı mikroiğne yaması, melanom tedavisinde lokal ve az yan etkili bir yaklaşım sunarken Türk üniversitelerinin biyomedikal teknoloji alanındaki araştırma kapasitesini uluslararası düzeyde kanıtladı. Çalışmanın klinik öncesi aşaması tamamlanıp insan denemelerine geçilirse, cerrahiye alternatif bir tedavi seçeneği ortaya çıkabilir.