BRCA Taşıyıcılarında Yumurtalık Kanseri Riski ve Cerrahi Zamanlaması

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan kadınlarda yumurtalık kanseri riski, koruyucu cerrahinin geciktirilmesiyle önemli ölçüde artıyor. JAMA Surgery dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, 30 yaşındaki bir BRCA1 taşıyıcısının koruyucu ameliyatı 50 yaşına kadar ertelemesi halinde riskin yüzde 23.9’a ulaştığını ortaya koydu.

Koruyucu Cerrahiyi Ertelemek Ne Kadar Riskli?

Çalışma, 24 uluslararası merkezden 4.286 BRCA1 ve 1.427 BRCA2 taşıyıcısının verilerini analiz etti. Ortalama 4.4 yıllık takipte 249 yeni yumurtalık kanseri vakası tespit edildi. Bilateral salpingo-oophorectomy (yumurtalık ve fallop tüplerinin alınması, BSO) adı verilen koruyucu cerrahi, BRCA1 taşıyıcıları için 35-40 yaş, BRCA2 taşıyıcıları için 40-45 yaş aralığında öneriliyor. Ancak bazı kadınlar menopoza kadar ameliyatı erteliyor.

Araştırmaya göre 30 yaşındaki bir BRCA1 taşıyıcısının yaşam boyu yumurtalık kanseri riski yüzde 55.0, BRCA2 taşıyıcısının ise yüzde 24.1. Cerrahiyi 50 yaşına kadar erteleyen BRCA1 taşıyıcısının riski yüzde 23.9’a, 75 yaşına erteleyeninki yüzde 8.4’e düşüyor. BRCA2 taşıyıcılarında aynı yaşlarda risk sırasıyla yüzde 3.5 ve 3.7.

“Bu risk tahminleri, sağlık hizmeti sağlayıcıları ile hastalar arasında bilateral salpingo-oophorectomi zamanlaması konusunda bilinçli kararlar verilmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.”

Yumurtalık Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yumurtalık kanseri, kadınlarda en ölümcül jinekolojik kanserlerden biri. Erken evrede belirti vermemesi nedeniyle tanı genellikle ileri aşamada konuluyor. BRCA1 ve BRCA2 mutasyonları, meme ve yumurtalık kanseri riskini artıran kalıtsal gen değişiklikleridir. Bu mutasyonları taşıyan kadınlarda koruyucu cerrahi, yumurtalık kanseri riskini yüzde 80-96 azaltabiliyor. Ancak cerrahi erken menopoze yol açarak kemik erimesi ve kardiyovasküler sorunlara neden olabiliyor. Karar, hastanın yaşı ve çocuk isteği göz önünde bulundurularak bireyselleştirilmeli.

Sık Sorulan Sorular

BRCA1 taşıyıcıları koruyucu ameliyatı ne zaman olmalı? Kılavuzlar BRCA1 için 35-40 yaş, BRCA2 için 40-45 yaş arasını öneriyor. Erteleme riski dikkate değer ölçüde artıyor.

Ameliyatı ertelemek tamamen riskli mi? Yaşla birlikte risk azalıyor ancak sıfıra düşmüyor. 75 yaşındaki BRCA1 taşıyıcısında bile yüzde 8.4 risk devam ediyor.

Koruyucu cerrahinin yan etkileri var mı? Erken menopoza bağlı sıcak basması, kemik erimesi ve cinsel işlevde değişimler görülebilir. Hormon tedavisi bu etkileri hafifletebilir.

Sonuç

Toronto’daki Sinai Health System’den Dr. Vasily Giannakeas önderliğinde yürütülen bu çalışma, BRCA taşıyıcılarında koruyucu cerrahi zamanlamasına dair önemli veriler sağlıyor. Sonuçlar mevcut yaş önerilerini doğrularken, ileri yaşta bile riskin göz ardı edilemeyeceğini gösteriyor. Kararların bireyselleştirilmesi ve fertilite hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.