Akciğer kanseri tanıdan 10 yıl önce kanda yakalanıyor: Hawaii buluşu

Hawaii Üniversitesi Kanser Merkezi ve John A. Burns Tıp Fakültesi araştırmacıları, akciğer kanseri tanıdan 10 yıl önce hastalık riskini kanda gösterebilen 31 moleküler imza buldu. Çalışma, Advanced Science dergisinde yayımlandı ve akciğer kanserinde erken risk tespitinde yeni bir dönem açabileceğini gösteriyor.

Kan Testi Nasıl Çalışıyor?

Araştırmacılar, Multiethnic Cohort (Çok Etnisiteli Kohort) çalışmasından toplanan 202 sigilicinin plazma örneklerini inceledi. Bu örneklerin 68’inde takip süresi içinde akciğer kanseri gelişti. Bilim insanları, hücrelerin salgıladığı eksozom (hücre dışı kesecikler) adlı yapıların içindeki küçük kodlanmayan RNA’ları (sncRNA) analiz etti ve kanser gelişenlerle gelişmeyenleri karşılaştırdı.

Sonuç olarak 31 farklı sncRNA’dan oluşan bir panel belirlendi: 15 mikroRNA, sekiz PIWI etkileşimli RNA ve yedi tRNA türevi parça. Yapay zekâ tabanlı bir rastgele orman (random forest) sınıflandırıcı modeli, bu imzayı kullanarak test verilerinde AUC 0,97 değeri, yüzde 93 duyarlılık ve yüzde 100 seçicilik elde etti.

“Bu çalışmada merkezi soru, gelecekteki akciğer kanserinin moleküler bir sinyalinin kan içinde tanıdan yıllar önce zaten var olup olmadığıydı,” dedi çalışmanın ilk yazarı Zhuokun Feng.

Risk Belirteçleri Ne Anlam İfade Ediyor?

Bu belirteçler, akciğer kanseri tıbben görünür hale gelmeden çok önce kanda ortaya çıkan erken biyolojik değişiklikleri yansıtıyor. Çalışmada, bu RNA imzasının risk göstergesi, yaş, cinsiyet, etnik köken ve sigara içme yoğunluğu gibi geleneksel faktörler düzeltildikten sonra bile bağımsız olarak geçerliliğini korudu. Olasılık oranı 13,19 (güven aralığı: 6,83–25,45) olarak ölçüldü; bu, imzayı taşıyan bireylerde akciğer kanseri gelişme riskinin önemli ölçüde yüksek olduğunu gösteriyor.

Çalışmanın corresponding author’ı Youping Deng, “Amacımız tanıdan yıllar önce yüksek riski gösterebilecek moleküler sinyaller bulmaktı,” dedi.

Akciğer Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Akciğer kanseri, dünyada kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenidir. Mevcut tarama yöntemleri yalnızca ağır sigara içicileri kapsıyor ve risk altındaki birçok kişi tarama dışında kalıyor. Hawaii’de her yıl 776 yeni vaka görülüyor ve 526 kişi hastalığa kaybediliyor. Beş yıllık sağkalım oranı yüzde 18; erken tanıda bu oran evre I’de yüzde 56’ya çıkıyor.

Sık Sorulan Sorular

Bu kan testi ne zaman kullanıma sunulacak? Çalışma klinik öncesi araştırma aşamasındadır; bağımsız kohortlarda doğrulanması ve klinik denemelerle test edilmesi gerekiyor.

Bu test sigara içmeyenler için de geçerli mi? Çalışma yalnızca sigara içenleri kapsıyor; ancak araştırmacılar daha geniş popülasyonlarda değerlendirme yapılması gerektiğini belirtiyor.

Test sonuçları ne kadar güvenilir? Test verilerinde yüzde 95 genel doğruluk elde edildi; ancak bu değer gerçek klinik ortamda değişebilir.

Sonuç

Hawaii Üniversitesi ekibi, 31 sncRNA paneli için patent başvurusu yaptı. Çalışma, akciğer kanserinin tanıdan on yıl önce kanda okunabilen bir moleküler iz bıraktığını gösteriyor; gelecekte kan tabanlı risk değerlendirmesi tarama programlarını genişletebilir.