Çocuk beyin tümöründe levetirasetam umudu: Stanford araştırması

Stanford Tıp Fakültesi’nin öncülüğünde yürütülen yeni bir araştırma, halihazırda kullanımda olan bir nöbet (epilepsi) ilacının çocuklarda görülen en ölümcül beyin tümörlerinden birinin büyümesini yavaşlattığını gösterdi. Levetirasetam (Keppra markasıyla bilinir) adlı ilacın, dağılmış orta hat gliomu (diffuse midline glioma) adı verilen ve beş yıllık hayatta kalma oranının yüzde 1 civarında olduğu bu kanser türünde tümör büyümesini frenlediği, 17 Eylül 2026’da Nature Medicine dergisinde yayımlandı.

Dağılmış Orta Hat Gliomu Nedir ve Levetirasetam Nasıl Etki Ediyor?

Dağılmış orta hat gliomu, beyin sapı veya omurilik gibi merkezi sinir sisteminin orta hat bölgelerinde ortaya çıkan, çocukları etkileyen son derece agresif bir kanser türüdür. ABD’de her yıl 300-400 çocukta teşhis konuluyor ve beş yıllık hayatta kalma oranı yaklaşık yüzde 1. Tümör hücreleri, çevredeki sağlıklı nöronlarla sinaps (hücreler arası elektriksel bağlantı) kurarak bu sinyalleri büyümeleri için kullanıyor.

Araştırmacılar, levetirasetamın bu nöron-tümör sinapslarını keserek tümör büyümesini durdurduğunu keşfetti. İlaç, tümör hücrelerine giden GABAerjik sinapslar üzerinden sinyalleri bloke ediyor — ancak bunu sağlıklı nöronlarda değil, yalnızca tümör hücrelerinde yapıyor.

“Bu, öteden beri çok az tedavi seçeneği olan bir hastalık için son derece heyecan verici. Bu ilaç, kanser ile sinir sistemi arasındaki önemli bir bağlantıyı farmakolojik olarak kesiyor.”

Bu sözler, çalışmanın kıdemli yazarı ve Stanford Tıp Fakültesi’nde Pediatrik Nöro-Onkoloji profesörü olan Dr. Michelle Monje‘ye ait.

Hastalık Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Çalışmada, iki akademik tıp merkezinde tedavi edilen 218 çocuk beyin tümörü hastasının kayıtları incelendi. Levetirasetam kullanan dağılmış orta hat gliomu hastalarının, ilacı kullanmayanlara göre daha uzun yaşadığı görüldü. Fare deneylerinde de ilaç tümör büyümesini anlamlı şekilde yavaşlattı. Buna karşılık, beyinin diğer bölgelerinde başlayan hemisferik gliomalar (glioblastom gibi) levetirasetama yanıt vermedi.

Sık Sorulan Sorular

Levetirasetam bu tümörü tamamen iyileştiriyor mu? Hayır. İlaç tek başına kesin tedavi sunmuyor; ancak diğer tedavilerle birleştirildiğinde tümörü yavaşlatıyor.

Bu tedavi hastalara şu an uygulanıyor mu? Levetirasetam nöbet önleyici olarak zaten reçete ediliyor. Tümör tedavisi için Stanford ekibi klinik deneme başlatıyor.

Hangi çocuklar yararlanabilir? Dağılmış orta hat gliomu teşhisi konan çocuklarda levetirasetam kullanımı ile hayatta kalma süresinin uzadığı gözlemlendi.

Sonuç

Bu bulgu, mevcut nörolojik ilaçların kanser tedavisinde yeniden amaçlandırılabileceği umudunu güçlendiriyor. Dr. Monje’nin ekibi, levetirasetamı CAR-T hücre tedavisi (bağışıklık hücrelerinin tümöre yönlendirilmesi) ile birleştiren klinik denemeler planlıyor. “Bağışıklık tedavisini bir yarış olarak düşünebilirsiniz” diyor Monje. “Bağışıklık hücrelerinin tümörün önüne geçmesini istiyoruz. Yeni verilerimiz levetiracetamın tümörü yavaşlattığını gösteriyor.”