Saç düzleştirici kanser riski iddiası: L’Oréal’e dava açıldı

ABD’nin Arizona eyaleti, kozmetik devi L’Oréal ve bağlı şirketi SoftSheen-Carson aleyhine saç düzleştirici kanser riskinin gizlendiği gerekçesiyle tüketici dolandırıcılığı davası açtı. Eyalet Başsavcısı Kris Mayes’in Maricopa County eyalet mahkemesine verdiği dava, yumurtalık ve rahim kanseri risklerine ilişkin uyarı yapılmadan satılan kimyasal düzleştiricileri konu alıyor. Arizona, saç düzleştiricilerdeki kanser riski nedeniyle dava açan ilk ABD eyaleti oldu.

Davada ne iddia ediliyor?

Dava dosyasına göre L’Oréal ve SoftSheen-Carson, Dark & Lovely, Optimum ve Mizani markalarıyla sattıkları kimyasal saç düzleştiricileri 1970’lerden bu yana ağırlıklı olarak Siyah tenli kadınlara ve çocuklara pazarladı. Ürünlerin ftalatlar ile parabenler gibi hormon sistemini bozabilen (endokrin bozucu) maddeler içermesine karşın bu riskin tüketicilere bildirilmediği, böylece Arizona tüketici koruma yasalarının ihlal edildiği öne sürülüyor.

“L’Oréal bu toksik saç düzleştirici ürünlerinin tehlikelerini biliyordu ya da bilmesi gerekiyordu. Tüketicilerini uyarmak yerine kârları kadınların ve çocuklarının güvenliğinin önüne koydular. Bu kabul edilemez; hesabını soracağız.”

sözleri Mayes’in yazılı açıklamasından. L’Oréal ise ürünlerinin titiz güvenlik incelemelerinden geçtiğini, iddiaların hukuki ve bilimsel temeli bulunmadığını savunuyor.

Saç düzleştirici kanser riski neye dayanıyor?

Kimyasal düzleştiriciler, saça şeklini veren proteinleri kırarak telleri kalıcı gibi görünen bir biçimde düzleştirir; etkisi geçici olduğundan ürünler sık yeniden uygulanır. Saçlı deriden emilen kimyasalların uzun süreli kullanımda riski artırdığı düşünülüyor. Davada dayanak gösterilen 2022 tarihli ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) çalışmasında, ürünleri yılda birkaç kez kullanan kadınlarda rahim kanseri olasılığını iki kattan fazla artırdığı; 2021’de yayımlanan bir araştırmada ise düzenli kullanıcılarda yumurtalık kanseri riskinin ikiye katlandığı saptanmıştı. Dosyaya göre bu riskler 1995 Boston Üniversitesi çalışması ve NIH’in 2009 “Sister Study”si dahil 30 yıldır literatürde.

Binlerce benzer dava zaten var

ABD genelinde L’Oréal, Revlon ve diğer üreticiler aleyhine açılan 11 binden fazla bireysel dava, Illinois’teki federal mahkemede toplu yargılama (MDL) çatısında birleşik durumda; ilk davaların gelecek yıl görülebileceği bildiriliyor. Arizona, mahkemeden tazminat ve ürünlerin kanser riski uyarısı eklenmeden satışının durdurulmasını istiyor.

Sık Sorulan Sorular

Saç düzleştiriciler hangi kanserlerle ilişkilendiriliyor? Başta yumurtalık ve rahim (endometriyum) kanseri olmak üzere hormonlara bağlı kanser türleriyla bağ kuran epidemiyolojik çalışmalar var; neden-sonuç ilişkisi mahkemelerde tartışılıyor.

Arizona davası ne istiyor? Tüketici dolandırıcılığı gerekçesiyle para cezası ve tazminatın yanı sıra ürünlerin risk uyarısı olmadan satışının yasaklanmasını talep ediyor.

L’Oréal iddiaları kabul ediyor mu? Hayır. Şirket, ürünlerinin sıkı güvenlik değerlendirmelerinden geçtiğini ve iddiaların hukuki ile bilimsel dayanağı bulunmadığını bildirdi.

Sonuç

Arizona davası, kozmetik ürünlerindeki kanser risklerinin tüketiciye bildirilmesi yükümlülüğünü ilk kez bir eyaletin gündeme taşıması bakımından emsal oluşturabilir. Sürecin MDL’deki binlerce davayı ve üreticilerin uyarı uygulamalarını nasıl etkileyeceği önümüzdeki aylarda netleşecek.