Rahim ağzı kanserinde kendi kendine HPV testi dönemi

Rahim ağzı (serviks) kanserinden korunmanın en önemli adımı olan HPV taramasına erişemeyen riskli gruplara yönelik yeni bir umut doğdu. Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi (UW Medicine) araştırmacıları, madde kullanım bozukluğu tedavisi gören hastalara kendi kendine HPV testi sundu; hastaların yüzde 90,8’i testi kabul edip kendi örneğini kendisi aldı. JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışma, jinekolojik muayene imkânı olmayan ortamlarda taramanın hasta başarısıyla uygulanabildiğini gösterdi.

Kendi kendine HPV testi nasıl uygulanıyor?

Kullanımı ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) 2024’te onayladığı yöntemde, kadın hekim yerine vajinal sürüntü örneğini kendisi alıyor. Örnek laboratuvarda HPV virüsü açısından inceleniyor; sonuçlara göre Pap smear (rahim ağzından hücre örneği alınması) ya da kolposkopi (rahim ağzının büyüteçle incelenmesi) gibi takip basamaklarına geçiliyor. Araştırmacılar, klinisyen tarafından alınan örneklerle kendi kendine alınan örneklerin duyurluk (duyarlılık) bakımından birbirine yakın olduğunu vurguluyor.

Auburn şehrindeki We Care Daily Clinics’te yürütülen çalışmada 194 hasta değerlendirildi; 174 kişi taramaya uygun bulundu ve bunların 158’i testi tamamladı. Sonuçlar dikkat çekici: Hastaların yarısından fazlası taramasını geciktirmiş ya da son taramasını hatırlamıyordu ve yüksek riskli HPV görülme sıklığı genel nüfusun yaklaşık iki katı idi. Pozitif çıkan 30 hastanın bugüne kadar 12’sine tanı takibi tamamlandı.

“Taranmamış olanları taramak, rahim ağzı kanserinden ölüm oranları üzerinde fark yaratacak.”

sözleri, çalışmanın yürütücüsü, Washington Üniversitesi’nden jinekolojik onkoloji profesörü Dr. Elizabeth Swisher‘e ait. Swisher, testin madde kullanımı tedavi programlarından çiftlik işçilerine kadar taramaya erişemeyen gruplara ulaştırılmasını hedefliyor.

Rahim Ağzı Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamına HPV (human papillomavirus, insan papilloma virüsü) yol açıyor. Uzun süreli enfeksiyon, yıll içinde ön kanser değişikliklerine dönüşebiliyor; düzenli tarama bu değişikliklerin kansere dönüşmeden yakalanmasını sağlıyor. Erken evrede tedavi edilebilen hastalığın ileri evrelerinde radyoterapi ve kemoterapi gerekiyor. Uzmanlar, HPV aşısının bu kanserlerin yaklaşık yüzde 90’ını önlediğini; ancak aşılanmayan ve düzenli taramaya girmeyen kesimde riskin sürdüğünü belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

Kendi kendine HPV testi Türkiye’de var mı? Yöntem ABD’de onaylı ve Türkiye’de henüz yaygın değil; ancak Dünya Sağlık Örgütü, tarama kapsamını artırmak için kendi kendine örnekleme öneriyor.

Test kimlere uygun? 25 yaş üzeri, son beş yıl içinde HPV taraması yaptırmamış herkese uygulanabiliyor.

Pozitif sonuç ne anlama geliyor? Yüksek riskli HPV saptanması kanser demek değil; hekimin yönlendireceği Pap smear veya kolposkopi ile takip gerektiriyor.

Sonuç

Muayenehane dışında, hastanın kendi mahremiyetinde yapılabilen bu test, rahim ağzı kanserinde erken tanının en büyük engeli olan “taramaya erişememe” sorununa cesaret verici bir yanıt sunuyor. Araştırmacıların sıradaki hedefi, modelin madde kullanımı tedavi merkezleri ve benzeri toplum kliniklerinde standart hale gelmesi.