11 Eylül’den 25 yıl sonra kanser dalgası: Vakalar yüzde 75 arttı

11 Eylül saldırılarının üzerinden geçen 25 yılda, o günün tozuna ve dumanına maruz kalanlarda kanser vakaları hızla artıyor. ABD’nin New York eyaletindeki Northwell Health sağlık sisteminin Dünya Ticaret Merkezi (DTM) Sağlık Programı verilerine göre, program kapsamında sertifikalı 11 Eylül kaynaklı kanser vakaları 2023’te 177 iken 2025’te 235’e yükseldi; artış oranı yüzde 75’i buldu. Programda bugüne dek 57 binden fazla kişi kanserle mücadele etti.

Vakalar Neden Hâlâ Artıyor?

Northwell Health uzmanları durumu “ağır çekim bir sağlık felaketi” olarak tanımlıyor. Enkazın kaldırılmasıyla bitsin sanılan kriz bitmedi; çünkü toksik maddelerin yol açtığı kanserler, maruziyetten yıllar hatta on yıllar sonra ortaya çıkıyor. 2001’de Lower Manhattan’ı kaplayan toz bulutunun içinde 150 farklı kimyasal madde tespit edilmiş durumda. Programın kayıtlarında en sık görülen kanser türleri prostat ve cilt kanseri; onları meme ve idrar yolu kanserleri izliyor. Doktorlar son beş yılda akciğer kanseri vakalarının ikiye katlandığını belirtiyor.

“Yüz binlerce insan o dönemde risk altındaydı ve hâlâ risk altında. Başlangıçta solunum yolu hastalıkları görüyorduk; şimdi artan sayıda hastamızda kanser gelişiyor. Kayıtlara geçmiş 57 binden fazla kanser vakası var ve kanser hızları, nadir görülen türler dâhil, yükselişte.”

Sözü, programın başkanı Dr. Jacqueline Moline söyledi. 25. yıl anmasına saatler kala Long Island Jewish Medical Center’da düzenlenen basın toplantısında konuşan Moline, önümüzdeki on yılda tanıların dramatik biçimde artmasından endişe duyduklarını da sözlerine ekledi.

Kanser Bulaşıcı Değil, Toksik Maruziyet Sorunu

DTM Sağlık Programı, yaklaşık 145 bin kişiye ücretsiz sağlık takibi sunan federal bir program. Katılımcıların üçte ikisi en az bir 11 Eylül kaynaklı sağlık sorunu için sertifikalandırılmış durumda. Bu tablo, çevresel maruziyetin kanser üzerindeki etkisinin ne kadar uzun soluklu olabileceğinin çarpıcı bir örneği. 2026’nın ilk yarısında da 132 yeni vaka eklendi; toplam yeni vaka sayısı 42 ayda 811’e ulaştı.

Sık Sorulan Sorular

11 Eylül kaynaklı kanser nasıl sertifikalandırılıyor? Dünya Ticaret Merkezi Sağlık Programı, maruziyet ile tanı arasında geçen süreyi (latans periyodu) dikkate alarak vakaları değerlendiriyor ve onaylıyor.

En sık görülen kanser türleri hangileri? Prostat ve cilt kanseri en yaygın türler; onları meme, idrar yolu, akciğer ve tiroit kanserleri izliyor.

Maruz kalanlar ne yapmalı? Uzmanlar, program kapsamındaki kişilerin taramalarını aksatmamalarını ve yeni ya da süregelen şikâyetlerini hekimleriyle paylaşmalarını öneriyor.

Sonuç

11 Eylül’ün sağlık faturası hâlâ yazılıyor. Kanser tanılarındaki artışın önümüzdeki yıllarda da süreceği öngörülürken, erken tanı ve düzenli takip, maruz kalmış binlerce kişi için en önemli koruyucu unsur olarak öne çıkıyor.