CAR-T tedavisi solid tümör duvarını aştı: Sarkomda tümörler kayboldu

Kanada’daki Kalgary Üniversitesi bilim insanlarının geliştirdiği deneysel CAR-T hücre tedavisi GCAR1, solid tümörlerde (organ ve dokularda gelişen kanserlerde) şimdiye kadarki en net klinik yanıtlardan birini verdi. Nature Cancer dergisinde yayımlanan çalışmada, tedaviyi alan ileri evre sarkom hastalarının akciğer metastazları küçüldü, bazı tümörler taramalarda tamamen kayboldu ve tedavi iyi tolere edildi.

GCAR1 nedir, solid tümörlerde nasıl çalışıyor?

CAR-T hücre tedavisi (bağışıklık sisteminin T hücrelerinin laboratuvarda kanser hücrelerini tanıyacak biçimde programlanıp hastaya geri verilmesi), kan kanserlerinde çığır açmıştı; ancak solid tümörlerde hücre yüzeyinde güvenli bir hedef bulunamadığı için yıllardır tıkanmıştı. Kalgary’deki Riddell Kanser İmmünoterapisi Merkezi’ndeki ekip, alveolar soft part sarkomunu (ASPS) tetikleyen gen füzyonunun hücre yüzeyine istikrarla yazdırdığı GPNMB proteinini (glikoprotein NMB) hedefleyen GCAR1‘i geliştirdi. Fare modellerinde ve hasta kaynaklı doku kültürlerinde tümörleri temizleyen tedavi, 2023’te ilk hastasına verildi. Hedef protein translokasyonlu böbrek kanserinde ve glioblastomda (en ölümcül beyin tümörü) da bulunuyor; Hamilton’daki McMaster Üniversitesi glioblastom modellerinde yöntemi ayrıca doğruladı.

“Bu klinik çalışma bana umut verdi. Kanserim için artık yapılabilecek bir şey olmadığı söylenmişti. İkinci tedavinin ardından tomografilerde tümörlerin çoğunun küçüldüğünü, bir kısmının tamamen kaybolduğunu gördüm.”

Sözler, GCAR1 alan ikinci hasta olan 55 yaşındaki Kent B.’ye ait. Kalgary’deki Arthur J.E. Child Kapsamlı Kanser Merkezi’nde izlenen hastanın akciğerindeki 2,5 santimetrelik lezyon 1 santimetrenin altına indi; ilk hasta Stéphanie Alain ise beklenenden 18 ay uzun yaşadı. Çalışmanın yol haritasıyla GCAR1 için geniş katılımlı Faz 1 denemesine geçiliyor.

Alveolar soft part sarkomu hakkında bilinmesi gerekenler

ASPS, kas ve yumuşak dokudan gelişen, ergenlerde ve genç erişkinlerde daha sık görülen nadir bir sarkomdur (bağ dokusu kanseri). Yavaş büyür ama akciğere yayılma eğilimi güçlüdür ve standart kemoterapiye yanıtı zayıftır. Hastalığın kökeninde ASPSCR1-TFE3 gen füzyonu yatar; GCAR1’in hedef aldığı GPNMB proteini bu füzyonun hücre yüzeyine taşıdığı izdir.

Sık Sorulan Sorular

CAR-T hücre tedavisi nedir? Hastanın kendi T hücrelerinin laboratuvarda kanseri tanıyacak şekilde donatılıp damardan geri verilmesidir; “yaşayan ilaç” olarak da anılır.

GCAR1 onaylı bir ilaç mı? Hayır. GCAR1 deneysel bir tedavidir; ilk insan sonuçları Nature Cancer dergisinde yayımlandı ve geniş katılımlı Faz 1 aşamasına geçiliyor.

GCAR1 hangi kanserlerde kullanılabilecek? Şimdilik ASPS sarkomunda uygulandı; hedef protein böbrek kanseri ve glioblastomda da bulunduğundan bu tümörler için de araştırılıyor.

Sonuç

Çalışma, CAR-T’nin kan kanserindeki başarısını solid tümörlere taşıma stratejisini, yani hedefi doğrudan gen füzyonundan okuma fikrini ilk kez insanla kanıtladı. Kalgary ekibi ikinci hastada GCAR1’i iyi tolere edilen bir bağışıklık ilacıyla birleştirdi; tedavinin seçeneği tükenmiş hastalara ulaşması için kombinasyon çalışmaları sürüyor.