Akciğer kanserinde 60 dolarlık kan testi: Yüzde 93 doğruluk

İsrail’deki Tel Aviv Üniversitesi araştırmacıları, akciğer kanserini yaklaşık 60 dolar maliyetle tek bir kan testiyle tespit edebilen yeni bir yöntem geliştirdi. Hakemli çalışmada test, 2-4. evre akciğer kanserinin yüzde 93’ünü doğru saptadı; sağlıklı grupta ise yüzde 90 oranında kanseri başarıyla dışladı. Yöntem, pahalı DNA dizileme gerektirmiyor ve sonuç iki-üç ginde alınıyor.

Kan testi akciğer kanserini nasıl ele veriyor?

Yöntem, tümörün kana saldığı hücresiz DNA parçacıklarındaki kimyasal değişimleri, yani metilasyon desenlerini (DNA dizisini değiştirmeden gen aktivitesini etkileyen kimyasal işaretler) okuyor. Araştırmacılar bu parçacıkları ışık saçan bir boyayla işaretleyip özel olarak geliştirdikleri cam çipe yerleştiriyor. Çip tarandığında oluşan ışık deseni, tümörün kimyasal parmak izini ortaya koyuyor. Çalışma, Nature Precision Oncology dergisinde yayımlandı.

Çalışmanın klinik ayağını yürüten Hayfa kentindeki Bnai Zion Tıp Merkezi Onkoloji Direktörü Dr. Abed Agbarya, erken tanının önemini şöyle anlattı:

“Hastaların çoğu hastalığın son evrelerinde başvuruyor. Hastalığı erken evrede yakalayabilirsek cerrahiye gidebiliyoruz, tam şifa şansı doğuyor. Beş yıllık sağkalım oranı çok daha iyi olur.”

Akciğer kanseri neden bu kadar ölümcül?

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre akciğer kanseri, yılda yaklaşık 1,8 milyon ölümle kanserden ölümlerin başında geliyor. Erken evrede belirti vermediği için hastaların yüzde 60’a varan bölümüne tanı, hastalık ileri evreye yayıldıktan sonra konuyor. Düşük doz bilgisayarlı tomografi taraması mevcut olmasına rağmen risk grubundaki kişilerin yalnızca yüzde 20’si bu taramayı yaptırıyor. Testin teknolojik geliştiricisi Tel Aviv Üniversitesi’nden Prof. Yuval Ebenstein, yöntemin standart laboratuvarlarda uygulanabilecek kadar basit olduğunu ve düşük gelirli ülkeler için tasarlandığını belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

Test Türkiye’de kullanılabilecek mi? Henüz hayır. Yöntem 103 kişilik bir çalışmada doğrulandı; İsrail ve Avrupa’daki birçok hastanede geniş kapsamlı doğrulama çalışması sürüyor ve 2027 ortasında tamamlanması bekleniyor.

Testin doğruluk oranı nedir? 2-4. evre akciğer kanserinde duyarlılık yüzde 93,1; sağlıklı bireyleri doğru dışlama oranı ise yüzde 90,3 olarak raporlandı.

Test 1. evre kanseri de saptayabiliyor mu? Doğrulanmış veriler 2-4. evreye ait. Uzmanlar, kür şansının en yüksek olduğu 1. evrede de kanıt üretilmesi gerektiğini vurguluyor.

Sonuç

103 katılımcıyla yapılan bu çalışma, sıvı biyopsi (kandan tümör izi arama) teknolojisini düşük maliyetle rutin tahlillere taşıma yönünde önemli bir adım. Asıl sınav, geniş hasta gruplarında 1. evre doğrulaması olacak; başarılı olursa 60 dolarlık test, akciğer kanserinde erken tanıyı geniş kitlelere ulaştırabilir.