Kolonoskopi kolon kanserini azalttı ama ölüm oranı düşmedi

Kolon kanserini önlemede kolonoskopinin (kalın bağırsakların kameralı tüple incelenmesi) etkinliğini ölçen Avrupa’nın en büyük randomize çalışması NordICC’nin 13 yıllık sonuçları, The Lancet dergisinde yayımlandı. Tek bir kolonoskopi taraması, Norveç, Polonya ve İsveç’te izlenen 84 bin 583 kişide kolon kanserine yakalanma riskini yüzde 19 azalttı; ancak kansere bağlı ölüm oranını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşürmedi.

Kolonoskopi çalışması ne gösterdi?

Araştırmada 55-64 yaşlarındaki katılımcılardan bir grup 2009-2014 arasında tek seferlik kolonoskopiye davet edildi, diğerleri izlemde tutuldu. Davet edilenlerin yalnızca yüzde 42’si işlemi yaptırdı. 13 yılın sonunda tarama grubunda kolon kanseri görülme sıklığı yüzde 1,46, izlem grubunda yüzde 1,80 olarak ölçüldü. İşlemi gerçekten yaptıranlar ayrı ele alındığında kanser riskindeki düşüş yüzde 45’e yükseldi.

Analiz, faydanın herkese eşit dağılmadığını da ortaya koydu. Erkeklerde kanser riski yüzde 23 azalırken, kadınlardaki düşüş istatistiksel anlama ulaşmadı. Kalın bağırsağın sol tarafındaki (distal) tümörlerde koruma belirginken, sağ taraftaki (proksimal) tümörlerde anlamlı fark gözlenmedi.

“Kolon kanserine bağlı ölüm riski tarama olmadan bile çok düşük; daha uzun takipte ölüm üzerinde bir tarama faydası bulma umudu şu ana kadar doğrulanmadı.”

sözleri, çalışmanın ilk yazarı Oslo Üniversitesi’nden Doç. Dr. Michal F. Kaminski’ye ait. Kaminski, izlenen 13 yılda taramasız gruptaki ölüm oranının beklentinin yarısı kadar çıkmasının da sonuçları etkilediğini belirtti.

Kolon kanseri hakkında bilinmesi gerekenler

Kolorektal kanser (kalın bağırsak ve rektumda gelişen kanser), dünyada en sık görülen kanser türlerinden biri. Polip adı verilen iyi huylu urların yıllar içinde kansere dönüşebilmesi, taramanın temel gerekçesi. Türkiye’de 50-70 yaş arasındaki herkese düzenli tarama öneriliyor; en yaygın yöntemler dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi. Erken evrede yakalanan kolon kanseri cerrahiyle yüksek oranda tedavi edilebiliyor.

Sık Sorulan Sorular

Kolonoskopi kolon kanserini önlüyor mu? NordICC verilerine göre işlemi yaptıranlarda kansere yakalanma riski yaklaşık yarıya iniyor; davet edilen tüm nüfus ele alındığında düşüş yüzde 19.

Kolonoskopi ölüm oranını düşürüyor mu? 13 yıllık izlemede kansere bağlı ölüm farkı istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı; uzmanlar bunun düşük taban ölüm oranından etkilenebileceğini vurguluyor.

Kimler, ne zaman kolonoskopi olmalı? 50 yaş üzeri herkes tarama programına girmeli; ailesinde kolon kanseri öyküsü olanlar daha erken yaşta hekimine danışmalı.

Sonuç

Uzmanlar, sonuçların kolonoskopiyi anlamsız kılmadığı görüşünde; kanseri daha ortaya çıkmadan önleme gücü güçlü bir kanıt olarak duruyor. Çalışmaya eşlik eden yazıda NYU Grossman Tıp Fakültesi’nden Dr. Aasma Shaukat, kadınlardaki ve sağ kalın bağırsak tarafındaki sınırlı faydanın “oldukça kaygı verici” olduğunu ve taramanın kime, ne zaman yapılmasının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini yazdı. NordICC ekibi izlemi sürdürüyor; hedef, daha uzun takipte ölüm verisinin netleşmesi.