Sabah immünoterapisi ömrü uzatıyor: 2.631 hastalık çarpıcı veri

İngiltere’nin en büyük kanser merkezlerinden The Christie’de yapılan ve 2.631 ileri evre kanser hastasını kapsayan araştırma, immünoterapi (bağışıklık sistemini kanserle savaştırmaya yönelik tedavi) damlalarının sabah saatlerinde verilmesi halinde hastaların belirgin biçimde daha uzun yaşadığını ortaya koydu. Sabah tedavi edilen grupta ortanca genel sağkalım 21,4 ay, öğleden sonra tedavi edilen grupta ise 13,1 ay olarak ölçüldü. Bulgular, tedavi saatlerinin hasta sağkalımını etkileyip etkilemediğini test edecek yeni randomize çalışmaların önünü açıyor.

Sabah tedavisi sağkalımı nasıl etkiliyor?

Manchester’daki The Christie NHS Foundation Trust uzmanları, Ocak 2018 – Aralık 2023 arasında bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri (immune checkpoint inhibitor, kanser hücrelerine karşı T lenfositlerinin frenini kaldıran ilaçlar) uygulanan hastaların kayıtlarını inceledi. Çalışma; metastatik akciğer kanseri (yüzde 45), melanom (yüzde 23), böbrek kanseri (yüzde 18), baş-boyun ve ürotelyal kanser hastalarını kapsıyor. Tedavilerinin çoğunu günün ilk yarısında alan hastalar, öğleden sonra gelenlere kıyasla iki katına yakın yaşam süresi gösterdi. En çarpıcı fark melanomaydı: Sabah grubunda ortanca sağkalım 43,1 aya karşı öğleden sonra grubunda 21,1 ay. Akciğer kanserinde bu oran 24,2 aya karşı 11,8 ay oldu.

Bilim insanları açıklamayı vücudun sirkadiyen ritminde (24 saatlik biyolojik saat) arıyor: Bağışıklık hücrelerinin kansere yanıtı gün içinde dalgalanıyor.

“Bulgularımız, immünoterapiyi günün erken saatlerinde alan hastaların daha iyi sonuçlar elde edebileceğini gösteriyor. Ancak bu geriye dönük bir çalışma; yalnızca tedavi saatinin sorumlu olduğu sonucuna varamıyoruz.”

Bu sözler, çalışmanın kıdemli yazarı ve The Christie’de görev yapan tıbbi onkolog Profesör Paul Lorigan’a ait.

Hastalar şimdi ne yapmalı?

Araştırmacılar ve bağımsız uzmanlar sonuçlara karşı “aşırı dikkatli” olunması gerektiği uyarısında bulunuyor. Örneğin öğleden sonra tedavi edilen hastaların önceden daha kırılgan olması gibi alternatif açıklamalar henüz elenmiş değil. Southampton ve Cardiff üniversiteleri, konuyu test edecek randomize klinik denemeleri başlatıyor. Çalışma British Journal of Cancer dergisinde yayımlandı.

Sık Sorulan Sorular

Hangi kanser türlerinde sabah tedavisi fark yarattı? Metastatik akciğer kanseri, melanom, böbrek, baş-boyun ve mesane kaynaklı ileri evre kanserlerde fark gözlendi; melanomada sağkalım 43,1 aya karşı 21,1 aydı.

Öğleden sonra immünoterapi almak zararlı mı? Hayır. Araştırma bir ilişki gösteriyor ama tek nedenin tedavi saati olduğu kanıtlanmadı; randomize denemeler planlanıyor.

Hastalar randevu saatini değiştirmeli mi? Uzmanlar tek başına bu veriye dayanarak değişiklik önermiyor; kararın tedavi ekibiyle birlikte alınması gerektiğini vurguluyor.

Sonuç

Saat diliminin tedavideki anlamı, “kronoterapi” (tedaviyi biyolojik saate göre zamanlama) kavramını gündeme getiriyor. The Christie verileri büyük bir farka işaret etse de, Southampton ve Cardiff denemelerinin sonuçları beklenmeli. O güne kadar bulgu, immünoterapi randevularının planlanmasında dikkate alınması gereken bir sinyal olarak duruyor.