Uzun Oturmanın Gizli Tehlikesi: Kanser Riski Yüzde 9 Artıyor

İngiltere’de 91 bin 292 kişinin 12 yıl boyunca izlendiği yeni bir araştırma, gün içinde kesintisiz oturmanın her fazladan saatinin kanserden ölüm riskini yüzde 9 artırdığını ortaya koydu. PLOS Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, aynı süreyi hareketle bölenlerde ise riskin azaldığını gösterdi. Araştırmayı Glasgow Üniversitesi ekibi, UK Biobank veri tabanı üzerinden yürüttü.

Uzun süre oturmak kanser riskini nasıl artırıyor?

Çalışmada katılımcılar bileklerine taktıkları hareket ölçerle (ivmeölçer) bir hafta boyunca izlendi; ardından sağlık durumları ortalama 12,4 yıl takip edildi. Sonuçlara göre en az 30 dakika kesintisiz sürdürülen uzun süreli hareketsiz oturma, kanserden ölüm riskini belirgin biçimde yükseltiyor. Buna karşılık oturmayı sık sık bölerek araya hareket sokmak, meme ve akciğer başta olmak üzere birçok kanser türünde riski düşürüyor. Yani önemli olan yalnızca toplam oturma süresi değil, oturmanın nasıl bölündüğü.

“Vücut, hareketsiz geçen sürenin şekline yanıt veriyor; tek seferde 90 dakika kesintisiz oturmak, aynı 90 dakikayı altı küçük parçaya bölmekten farklı bir etki yaratıyor.”

Araştırmadan çıkan somut rakamlar

Hesaplamalar, günde 1 saatlik kesintisiz otumayı hafif fiziksel aktiviteyle (yürüyüş, ev işi gibi) değiştirmenin kanserden ölüm riskini yüzde 12 azalttığını gösterdi. 30 dakikalık orta şiddetli hareket riski yüzde 8, günde yalnızca 5 dakikalık yoğun egzersiz ise yüzde 22 düşürüyor. Uzmanlar bu ilişkinin nedensellik kanıtı olmadığını, gözlemsel bir bulgu olduğunu da vurguluyor.

Kanserden korunmada hareketsizliğin yeri

Hareketsiz yaşam tarzı; obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalıklarının ardından bazı kanser türlerinin de bilinen risk faktörleri arasında sayılıyor. Araştırma, yemek borusu, karaciğer, böbrek, pankreas, kalın bağırsak, meme, yumurtalık ve tiroit kanserleriyle ilişkili bulgulara dikkat çekiyor. Uzmanlar, gün içinde düzenli aralıklarla ayağa kalkmanın, günlük egzersiz hedefini tutturmuş olsanız bile oturmanın etkisini tamamen ortadan kaldırmadığını belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

Günde kaç saat oturmak riskli? Araştırmaya göre risk, en az 30 dakikalık kesintisiz oturma dönemlerindeki her fazladan saat için yüzde 9 artıyor; eşik kesin bir sınır değil.

Oturarak geçen süreyi nasıl güvenli hale getirebilirim? Her yarım saatte bir ayağa kalkıp kısa yürüyüş yapmak, hatta ev işi gibi hafif hareketler bile riski düşürüyor.

Spor yapıyorsam oturmanın zararı yok mu? Hayır; uzmanlar günlük egzersiz yapılsa bile günün geri kalanında uzun süre hareketsiz kalmakla ilgili risk sürdüğü uyarısını yapıyor.

Sonuç

Bu geniş kapsamlı araştırma, kanserden korunmada küçük günlük alışkanlıkların önemini bir kez daha gösterdi. Mesai başındakilere önerilen pratik adım basit: her yarım saatte bir mola verip birkaç dakika hareket etmek. Bir sonraki adım, bulguların farklı toplumlarda doğrulanması.