Kanser ilaçlarına erişimde engeller kalkmalı: Tabip Odası’ndan çağrı

Kanser ilaçlarına erişim, Türkiye’de hastaların tedavisini geciktiren en büyük sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geri ödemesi yapılmayan ilaçlar için hekim raporu, uluslararası kuruluş başvurusu ve mahkeme süreci işletilmek zorunda kalınıyor; bu süreçte birçok hasta ilacına zamanında ulaşamıyor. Diyarbakır’daki Amed Tabip Odası Başkanı Veysi Ülgen, bu bürokratik ve yargısal engellerin kaldırılmasını ve bilimsel etkinliği kanıtlanmış kanser ilaçlarının hastalara ücretsiz ulaştırılmasını talep etti.

Kanser ilaçlarına erişim neden bu kadar zorlaştı?

Yüksek maliyetli kanser ilaçları — immünoterapi (bağışıklık sistemini kanser hücreleriyle savaşacak şekilde güçlendiren tedavi) ve “akıllı ilaç” olarak bilinen hedefli tedaviler dahil — SGK’nın geri ödeme listesinde yer almayınca hastalar ilaç temini için mahkemelere başvurmak zorunda kalıyor. T24’ün aktardığına göre, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin son kararları ihtiyati tedbir alınmasını güçleştirdi; bazı mahkemeler tedavi sürecini dikkate alarak talebi onaylarken, bazıları reddediyor. Bu belirsizlik, zamana karşı yarışan kanser hastalarını daha da zor durumda bırakıyor.

“İnsanların çoğu bu ilaçlara erişemeden hayatını kaybediyor. Hastalar evini, arabasını satıyor, bağış kampanyası yapıyor. Bir hasta bile ilacını zamanında alamıyorsa, bu toplum sağlığı meselesidir.”

— Amed Tabip Odası Başkanı Veysi Ülgen

Kanser tedavisinde ilaç temin süreci nasıl işliyor?

SGK’nın ödemediği bir kanser ilacına ulaşmak için önce hekimin rapor düzenlemesi, ardından ilacın etkinliğine dair ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) veya Avrupa İlaç Ajansı (EMA) gibi kuruluşlardan bilgi istenmesi gerekiyor. Rapor tamamlandıktan sonra yürütmeyi durdurma kararı için mahkemeye başvuruluyor. Ülgen, eskiden bu kararların ilaç teminini kolaylaştırdığını, ancak son dönemde yürütmeyi durdurma kararlarının pek alınmadığını belirtiyor.

Sık Sorulan Sorular

SGK hangi kanser ilaçlarını karşılamıyor? Geri ödeme listesinde yer almayan, özellikle yüksek maliyetli immünoterapi ve akıllı ilaçlar; belirli koşullar sağlanamayan hastalarda ödeme kapsamı dışında kalabiliyor.

İlaca erişim için mahkemeye başvurmak şart mı? SGK’nın ödemediği ilaçlar için ihtiyati tedbir veya yürütmeyi durdurma kararı almak amacıyla iş mahkemelerinde dava açılabiliyor.

İlacı ödenmeyen hasta ne yapmalı? Öncelikle onkoloji hekiminin raporuyla Sağlık Bakanlığı’na bağlı kurumlara ve SGK’ya başvurmalı; olumsuz yanıt alırsa sağlık hukuku alanında uzman bir avukatla hukuki süreç başlatmalı.

Sonuç

Uzmanlar, bilimsel etkinliği kanıtlanmış kanser ilaçlarının zamanında ve ücretsiz temin edilmesinin yalnızca bir sağlık politikası değil, insan hakkı meselesi olduğunu vurguluyor. Ülgen’in çağrısı, ilaç erişimindeki bürokratik süreçlerin sadeleştirilmesi ve geri ödeme listelerinin güncellenmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.