Meme kanserinde tedavi direncini asan ikili tedavi: PARP ve SHP2

Meme kanserinde tedavi direncini aşan yeni bir strateji, Teksas Üniversitesi MD Anderson Kanser Merkezi (UT MD Anderson Cancer Center) araştırmacıları tarafından geliştirildi. PARP ve SHP2 proteinlerini aynı anda hedefleyen ikili tedavi, laboratuvar modellerinde tümör büyümesini önemli ölçüde yavaşlattı ve özellikle DNA onarımı bozuk olan dirençli kanser hücrelerinde güçlü yanıt verdi. Çalışma, Cancer Research dergisinde 3 Kasım 2026’da yayımlandı.

PARP ve SHP2 birlikte hedeflenince tümör nasıl küçüldü?

Araştırmacılar, Korkut laboratuvarında geliştirilen TargetScore adlı hesaplamalı platformu kullanarak meme kanseri hücrelerinin tedavi stresine nasıl tepki verdiğini inceledi. Platform, hücrelerin MCL1 (kanser hücrelerinin programlı hücre ölümünden kaçmasını sağlayan protein) inhibitörlerine karşı geliştirdiği uyum yanıtını takip etti ve bu süreçte PARP ile SHP2 yollarının devreye girdiğini saptadı. Her iki proteinin aynı anda bloke edilmesi, tek tek hedeflemeye kıyasla tümör büyümesini belirgin biçimde yavaşlattı. Genetik olarak tasarlanmış fare modellerinde, PARP1/2 ve SHP2 birlikte hedeflendiğinde tümörlerin neredeyse tamamen ortadan kalktığı ve yanıtların kalıcı olduğu gözlendi.

“Dirençli kanser hücreleri genellikle hayatta kalmak için alternatif yollar bulmaya uyum sağlar. Mevcut hassas tıp yaklaşımları bu uyum yanıtlarını hesaba katmıyor. Bu yedek yolları ortaya çıkarmak, daha etkili kombinasyon stratejileri geliştirmeyi ve hasta sonuçlarını iyileştirmeyi sağlar.”

Meme kanserinde tedavi direnci neden büyük sorun?

Hedefli tedaviler başlangıçta tümörleri küçültebilir, ancak kanser hücreleri sıklıkla DNA onarımı, hücre çoğalması ve bağışıklıktan kaçma gibi telafi edici biyolojik yolları devreye sokarak hayatta kalır. Bu süreç uyum yanıtı (adaptive response) olarak bilinir ve günümüzde tedavilerin etkinliğini sınırlayan en büyük engellerden biridir. Çalışmada, özellikle DNA onarımı bozuk ancak PARP inhibitörlerine direnç geliştirmiş tümörlerde çift hedeflemenin en güçlü sonucu verdiği belirlendi.

Sık Sorulan Sorular

Bu tedavi şu an hastalarda kullanılıyor mu? Hayır. Sonuçlar henüz preklinik (laboratuvar) aşamada; klinik denemeler için ek güvenlik ve etkinlik doğrulamaları gerekiyor.

TargetScore nedir ve ne işe yarar? MD Anderson’da geliştirilen bir hesaplamalı araçtır; tedavi stresi altındaki tümör hücrelerindeki protein ağ değişimlerini analiz ederek hangi yedek hayatta kalma yollarının devreye girdiğini öngörür.

Hangi meme kanseri hastaları için umut vaat ediyor? DNA onarım kusuru taşıyan ve mevcut PARP inhibitörü tedavisine direnç geliştirmiş ileri evre meme kanseri modellerinde en güçlü yanıt görüldü.

Sonuç

MD Anderson ekibinin bulguları, kanser hücrelerinin tedaviye karşı geliştirdiği direnç mekanizmalarını hesaplamalı yöntemlerle önceden öngörmenin ve eşzamanlı çift hedeflemenin mümkün olduğunu gösteriyor. TargetScore’un farklı kanser türlerine ve hedefli tedavi yaklaşımlarına uygulanabileceği belirtiliyor; ancak klinik kullanım öncesinde güvenlik ve etkinlik doğrulamalarının tamamlanması gerekiyor.