Karaciğer kanserinde AT-101 peptit ilacı tümör büyümesini durdurdu

Karaciğer kanseri tedavisinde yeni bir umut doğdu: A28 Therapeutics şirketinin geliştirdiği AT-101 adlı deneysel ilaç, hepatosellüler karsinom (HCC — karaciğerin en sık görülen primer kanseri türü) tümörlerinde büyümeyi önemli ölçüde yavaşlattı. İlaç, kanser hücrelerinin yüzeyinde fazla miktarda bulunan LHRH reseptörlerini hedef alarak sağlıklı hücrelere zarar vermeden tümör hücrelerini parçalıyor.

AT-101 Karaciğer Kanserine Nasıl Etki Ediyor?

AT-101, A28 Therapeutics’in hedefe yönelik onkolitik peptit (kanser hücrelerini seçici olarak parçalayan protein bazlı tedavi) platformundan geliştirilen ilk ilaç adayı. İlacın çalışma mantığı oldukça yenilikçi: Kanser hücreleri, normal hücrelere kıyasla negatif elektrik yüküne sahiptir ve LHRH (luteinizan hormon salgılayan hormon) reseptörlerini yüksek oranda üretir. AT-101 bu reseptörlere tutunarak kanser hücresi zarını parçalıyor ve hücrenin ölümünü tetikliyor. Karaciğer kanseri vakalarının yaklaşık %85’inde LHRH reseptörü aşırı ifade edildiği için ilaç doğrudan tümöre odaklanıyor.

Klinik öncesi çalışmalarda ve Faz 1 ve Faz 2 denemelerinde 85’ten fazla hastada test edilen AT-101, karaciğerde enjeksiyondan sonra 72 saate kadar kalarak uzun süreli etki gösterdi. Şirketin açıkladığı verilere göre ilacın sistemik yan etkisi, immün baskılanması veya karaciğer toksisitesi gözlenmedi.

“AT-101, karaciğerde 3 gün boyunca kalır ve karaciğer toksisitesi kanıtına rastlanmadı. Eşlik eden bir tanı testi, tedaviye en iyi yanışı verecek hastaları önceden belirliyor.”

Karaciğer Kanseri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Hepatosellüler karsinom, tüm primer karaciğer kanserlerinin %80’ini oluşturur ve dünya genelinde kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenlerinden biridir. Hastalık çoğunlukla hepatit B ve C enfeksiyonları, alkolle ilişkili karaciğer hastalığı ve metabolik disfonksiyona bağlı steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) zeminde gelişir. Hastaların büyük bölümü ileri evrede teşhis edilir ve cerrahi müdahale uygulanamaz. ABD’de her yıl 41 binin üzerinde kişide görülen bu kanser türünde beş yıllık hayatta kalma oranı %23’ün altında kalıyor.

Sık Sorulan Sorular

AT-101 hangi kanser türlerini hedefliyor? Başta karaciğer kanseri olmak üzere LHRH reseptörü fazla üretilen tümör türlerini hedef alır. Over kanseri başta olmak üzere akciğer ve meme kanserinde de çalışmaları sürüyor.

İlacın yan etkileri var mı? Klinik denemelerde sistemik yan etki, bağışıklık baskılanması veya karaciğer toksisitesi gözlenmedi. En sık karşılaşılan yan etki geçici cilt döküntüsü oldu.

Bu ilaç ne zaman piyasaya çıkacak? AT-101 şu anda geç faz klinik geliştirme aşamasında. Şirket, hepatosellüler karsinom için bir kanıt kavramı denemesi başlatmak üzere finansman arıyor.

Sonuç

AT-101, mevcut tedavilerin yetersiz kaldığı ileri evre karaciğer kanseri hastaları için yeni bir yaklaşım sunuyor. Hedefe yönelik mekanizması, düşük yan etki profili ve karaciğerde uzun süre kalabilme özelliği, ilacın cerrahiye uygun olmayan tümörleri küçülterek ameliyat şansı yaratabileceğini gösteriyor. Klinik denemeler devam ettikçe ilacın gerçek etkinliği netleşecek; ancak şu anki veriler, karaciğer kanseri tedavisinde önemli bir kilometre taşına işaret ediyor.